1 GÓC PARIS / AU COIN DE PARIS

Jim Morrison hoá thân kỳ diệu trong ảo giác phiêu diêu

2011-07-08T06:43:00.001-09:30

Người hành hương viếng mộ của Jim Morrison tại Père Lachaise (DR)

Nổi tiếng là một trong những danh lam thắng cảnh của thủ đô Paris, nghĩa trang Père Lachaise là nơi an nghĩ cuối cùng của nhiều nhân vật tên tuổi. Trong tuần này, Père Lachaise lại càng thu hút đông đảo người thăm viếng bởi vì đó cũng là nơi chôn cất của Jim Morrison, thần tượng của giới trẻ, huyền thoại làng nhạc rock.

Nổi tiếng là ca sĩ chính của ban nhạc The Doors, Jim Morrison đột ngột qua đời tại Paris vào ngày 3 tháng 7 năm 1971. Năm nay là đúng ngày giỗ năm chẵn. Nghĩa trang Père Lachaise biến thành nơi hành hương của những người hâm mộ : họ đặt hoa, thắp nến, rót rượu trên bia mộ của anh. Một số người thì kéo về căn hộ của anh nằm trên đường Beautreillis ở Paris quận tư, nơi mà thi hài của Jim Morisson đã được phát hiện cách đây vừa đúng 40 năm.
Màn bí ẩn vẫn bao trùm lên cái chết của thần tượng nhạc rock. Có người cho là Jim Morrison chết do dùng ma túy quá liều trong một hộp đêm, sau đó thân xác của anh mới được đưa về nhà. Theo một giả thuyết khác, thì Jim Morrison bị bệnh di truyền, anh đứng tim vì sức khỏe suy nhược. Lối sống buông thả, trác táng quá đà là một cách để tự hủy diệt đối với một con người biết trước là mình không sống được lâu.

Ngày 3 tháng 7 năm 2011 vừa qua là dịp để cho mọi người tưởng nhớ Jim Morrison. Hai thành viên còn sống của nhóm The Doors là Robby Krieger và Ray Manzarek đã tổ chức một buổi trình diễn tại nhà hát Bataclan ở Paris. Một buổi hoà nhạc khác tập nhợp nhiều nghệ sĩ xung quanh chủ đề The Doors Alive thì diễn ra tại nhà hát La Cigale. Bên cạnh đó, hàng loạt quyển sách, băng đĩa, phim ảnh được tái bản hoặc cho ra mắt nhân dịp này.
Trong đó có hai quyển tiểu sử của nhà văn Sam Bernett (Jim Morrison : La vérité - nhà xuất bản Edition du Rocher) và quyển The Doors, la vraie histoire (nhà xuất bản Fetjaine) của nhà phê bình Jean-Noël Ogouz. Đặc biệt hơn nữa là tập ảnh chụp Jim Morrison and the Doors (nhà xuất bản Premium) của nhiếp ảnh gia người Mỹ Henry Diltz, nổi tiếng là người chuyên chụp ảnh các ban nhạc rock lừng danh thế giới.
Hủy diệt gọi hồn, thiên đường nhân tạo
Tên thật là James Douglas Morrison, anh sinh ngày 8 tháng 12 năm 1943 tại bang Florida, Hoa Kỳ, trong một gia đình con nhà lính. Thân phụ của Jim là đô đốc thuỷ quân, cho nên từ nhỏ anh phải theo gia đình sống nay đây mai đó, tùy theo sự bổ nhiệm của người cha trong quân đội. Xuất thân từ một gia đình nề nếp, rèn luyện theo kỷ luật nhà binh, Jim thời còn nhỏ là một đứa con ngoan hiền, học giỏi và lễ phép. Có lần, cậu bé dự tính nối nghiệp cha, thi vào Học viện Hải quân Mỹ tại Annapolis, bang Maryland. Nhưng khi lớn lên, Jim đâm ra cứng đầu, khó bảo. Những gì càng cấm đoán, cậu thiếu niên càng thích làm.
Theo nhà phê bình Wallace Fowlie, tư tưởng xé rào ấy là một hình thức nổi loạn. Anh đoạn tuyệt với gia đình sau khi tốt nghiệp khoa điện ảnh tại trường đại học UCLA. Hiệu ứng lò so (càng nén càng bung mạnh) là sự đối đầu của Jim Morrison với lối giáo dục khắt khe, cách sống kỷ luật ngăn nắp. Có lẽ cũng vì vậy mà thời niên thiếu, Jim vô cùng ngưỡng mộ các thi hào Pháp là Rimbaud và Beaudelaire, các nhà thơ Anh Mỹ như Thomas de Quincey, William Blake. Nhưng cũng từ đó mà anh đâm ra tò mò với điều được gọi là ‘‘thiên đường nhân tạo’’ (paradis artificiels). Nhà phê bình Wallace Fowlie là tác giả của quyển sách mang tựa đề Rebel as Poet, đối chiếu và so sánh tinh thần nổi loạn giữa Jim Morisson và thi hào Arthur Rimbaud.

Jim Morrison thành lập ban nhạc The Doors vào năm 1965, năm anh 22 tuổi và bắt đầu đi diễn thường xuyên với 3 thành viên của nhóm là Ray Manzarek (đàn phím), Robby Krieger (đàn guitare) và John Densmore (tay trống). Cả nhóm ghi âm album đầu tay vào năm 1966 và trong vòng 6 năm liền họ thu thanh một cách đều đặn cho đến ngày Jim qua đời, mỗi năm đều có một tập nhạc được cho ra mắt.
Theo hai nhà phê bình Andrew Doe và John Tobler, đồng tác giả của quyển tiểu sử The Doors in their own words (có nghĩa là Nhóm The Doors trong ngôn từ của chính họ), cái tên của ban nhạc được lấy từ tựa đề quyển sách The Doors of Perception của nhà văn người Anh Aldous Huxley, theo đó nếu con người biết gỡ bỏ những rào cản giới hạn, thì với sự nhận thức mới, họ sẽ thấy cái bản chất vô biên của mọi thứ ở trên đời.
Tháo gỡ giới hạn : ngưỡng cữa nhận thức
Thật ra, quyển sách của Aldous Huxley gợi hứng rất nhiều từ thế giới huyền bí tâm linh của thi hào William Blake, và ông chủ yếu đề cập đến sự trải nghiệm cá nhân với ma túy cũng như với cách chất kích thích gây ảo giác. Jim Morisson sau đó đã đưa yếu tố này vào trong các bài hát của anh, chẳng hạn như bài Break On Through (To The Other Side) hay là A Little Game, đều có nhắc đến sự rủ bỏ những rào cản trong tâm trí để đạt tới ngưỡng cửa của nhận thức mới.
Theo nhà phê bình người Pháp Jean-Yves Reuzeau, tác giả của quyển sách Jim Morrison - Les portes de la perception, thì chỉ có một đầu óc hạn hẹp mới dám gọi The Doors là một ban nhạc rock, bởi vì cột xương sống và linh hồn của nhóm vẫn là Jim Morrison. Anh là hiện thân của một nhà thơ, tất cả những gì anh sáng tác đều giàu tính tìm tòi thử nghiệm và không chỉ bị trói buộc trong khuôn khổ của âm nhạc mà còn vượt ra ngoài để cọ xát với nhiều hình thức nghệ thuật khác.
Do tốt nghiệp khoa điện ảnh, Jim Morrison thấu hiểu hơn ai hết là ngôn từ đơn thuần không thể nào diễn đạt được hết những cảm xúc thầm kín, chôn giấu trong tiềm thức. Vì thế, anh miệt mài đi tìm nhiều ngôn ngữ khác giàu hình tượng, ứng dụng việc gỡ bỏ những quy luật sắp đặt của ngôn từ để vươn tới một cách diễn đạt khác. Có lẽ cũng vì thế mà từ ngòi bút của Jim, tuôn chảy những dòng chữ tinh tế cầu kỳ, lúc nào cũng sắc bén và giàu tính siêu thực, nói về thể xác nhục dục nhưng lại đậm nét triết lý tâm linh. Từ những quyển sách đã đọc, Jim Morrison chọn gối đầu thuyết linh của người Ấn Độ giáo, theo đó các nhà hiền triết phải học hỏi từ những kẻ điên cuồng, và linh hồn nên trải nghiệm từ dục vọng xác thịt.
Nhà phê bình Rainer Moddemann thì không phủ nhận Jim Morrison như một nhà thơ nhưng ông cho rằng so sánh số phận của Jim Morrison như những nhà thơ bị nguyền rũa thì cũng hơi quá đáng. Thời còn trẻ, Jim ngưỡng mộ thi hào Rimbaud, nhưng không có yếu tố nào trong tiểu sử của anh cho thấy là Jim Morrison khổ sở đoạ đày, tột cùng bất hạnh như các bậc tiền bối.

Bằng chứng là Jim Morrison thành công khá sớm, hầu như ngay từ những sáng tác đầu tay. Cái danh hiệu thần tượng nhạc rock có thể là một sự gán ghép khuôn sáo hời hợt khiến cho Jim cảm thấy là anh không được cảm thông, bởi vì hào quang danh vọng che khuất phần nào điều mà Jim muốn vươn tới, anh muốn được công nhận như là một tác giả có tầm nhìn xa nếu không nói là tiên tri, nhưng rốt cuộc thì dư luận chỉ nhìn anh như một ca sĩ nhạc rock.
40 năm sau ngày anh qua đời, người ta mới dần dần khám phá để rồi công nhận tài năng sáng tạo của Jim Morrison, mở ra nhiều chân trời mới cho các thế hệ đi sau. Lối đặt ca từ của anh thuộc vào hàng độc đáo, vẫn phóng khoáng tự do cho dù phải sắp đặt, phải tuân thủ lời ca điệu nhạc. Jim Morisson dùng ẩn dụ nhân đôi, tức là lồng cùng lúc hai ẩn dụ vào một chữ. Chẳng hạn như để diễn đạt ý tưởng tâm hồn trẻ thơ mong manh, anh dùng từ child egg-shell mind hàm ý trẻ thơ mỏng như vỏ trứng, mà trứng lại là ẩn dụ của mầm sống non nớt, trong giai đoạn hình hài mới phôi thai.
Hiền triết học từ kẻ điên, linh hồn nghiệm từ xác thịt
Ngoài việc dùng ca từ siêu thực qua phương pháp nghịch dụ như Nước khô (Drywater) càng uống bao nhiêu càng khát bấy nhiêu, Tuyết lửa (Firesnow) làm phỏng rát làn da vì độ lạnh chứ không phải là vì độ nóng, Jim còn là một nhà thơ sáng chế những từ mới qua phương pháp đảo chữ, hay gán ghép những từ không có trong ngôn ngữ thông dụng của thời đó (gloomstone = đá buồn).
Bốn thập niên đã trôi qua nhưng thời gian vẫn chưa làm lu mờ vầng hào quang sáng chói của Jim Morrison. Vĩnh biệt cõi đời quá sớm vào năm 27 tuổi, sự ra đi đột ngột ấy càng làm cho huyền thoại thêm sinh động. Đối với nhiều nhà phê bình, Jim Morrison là một thiên thần sa đọa, thế giới sáng tác của anh luôn bị ám ảnh bởi cái chết, một cuộc hành trình để thám hiểm góc tối nội tâm, để tìm hiểu tất cả những gì nấp đằng sau cánh cửa mà nhận thức người thường không thể thấy. Từ các bức ảnh chụp chân dung của Jim Morrison thời huy hoàng, toả ra một ma lực quyến rũ lạ kỳ, toát lên sức hấp dẫn thôi miên nhưng đáng gờm của một loài mãnh thú cuồng dại.
Thiên thần bị đọa đày hay kiếp người bị nguyền rũa, dù gì đi nữa thì Jim Morrison sống hết mình vì không sợ ngọn lửa chóng tàn. Theo quan niệm của anh, đời người tựa như ngọn nến, dài hay ngắn không quan trọng bởi vì chiều cao của mỗi ngọn lửa khi bùng cháy đều như nhau. Khác biệt hay chăng là vầng ánh sáng lan tỏa từ ngọn nến. Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt : ngọn nến của Jim sáng ngời tột độ, dù biết rằng chỉ là tháng năm ngắn ngủi. Jim Morisson lao mình vào phiêu lưu, một sự hóa thân kỳ diệu dù đó chỉ là ảo giác phiêu diêu. Trong những giây phút định mệnh của đời người, anh tìm cách vượt qua mọi ngưỡng cửa, bất chấp vực thẳm hiểm nguy, bất kể đỉnh cao tội lỗi.

Thời cực thịnh của các vở ca nhạc kịch Pháp

2011-05-30T07:35:00.001-09:30

Đoàn biểu diễn vở ca nhạc kịch "Mozart, opéra rock" (DR)

Tại Pháp, những vở ca nhạc kịch ăn khách đầu tiên là Starmania (Giấc mơ danh vọng) và Les Misérables (Những người khốn khổ). Sự thành công ấy đã tạo ra một phong trào sáng tác nhạc kịch theo kiểu Pháp từ cuối thập niên 1970 trở đi. Thể loại này bao gồm cả những âm thanh thật ồn và những giai điệu cực hay.

Một trong những vở ca nhạc kịch Pháp đang thịnh hành hiện nay là vở Mozart, opéra rock của nhóm sáng tác Dove Attia và Albert Cohen. Được diễn lần đầu tiên trên sâu khấu vào tháng 9 năm 2009, vở ca nhạc kịch Mozart tính đến nay đã thu hút hơn một triệu lượt khán giả. Trên thị trường băng đĩa, album cùng tên đã bán được hơn 500 ngàn bản trong vòng gần hai năm. Điều đó có nghĩa là vở kịch này bội thu nhờ vào số lượng khán giả mua vé đi xem biểu diễn trực tiếp, nhiều hơn là do việc kinh doanh đĩa hình đĩa nhạc.
Theo giới phê bình, sở dĩ vở ca nhạc kịch Mozart thành công nửa vời là vì tác phẩm thiếu tính thuần nhất. Vở kịch này bao gồm tổng cộng 27 ca khúc, nhưng lại có đến 10 tác giả trong nhóm sáng tác. Sợi chỉ đỏ xuyên suốt tác phẩm vẫn là dung hòa các giai điệu cổ điển của Mozart với dòng nhạc pop-rock. Nhưng trong số 10 nhà soạn nhạc, không phải ai cũng sáng tác đều tay. Bức tranh tổng thể vì thế mà trở nên rời rạc, có nhiều đoạn hơi bị chắp vá gán ghép, nếu không nói là gượng ép. Trong số 6 đĩa đơn đã được phát hành, chỉ có hai ca khúc là Assassymphonie (do ca sĩ Florent Mothe trình bày)và Tatoue moi (Mikelangelo Loconte) là vượt trội hơn cả.
Các tác phẩm sắp được trình làng
Năm 2011 đánh dấu ngày hoàn tất nhiều dự án mới, trong đó có ít nhất hai vở ca nhạc kịch sắp được cho ra đời. Trước hết, có vở kịch mang tựa đề Adam và Eva (Adam et Ève) do ca sĩ kiêm tác giả Pascal Obispo thực hiện. Cách đây một thập niên, anh đã từng thành công rực rỡ với tác phẩm Les Dix Commandements (Mười giáo điều). Ca khúc chủ đề của vở kịch này là L’envie d’aimer (Khao khát thương yêu) từng lập kỷ lục số bán với gần 2 triệu bản chỉ riêng trên thị trường Pháp.

Ca khúc chủ đề của vở kịch "Adam et Ève"

Dự án thứ nhì là vở kịch Dracula (Quỷ hút máu) của Kamel Ouali sẽ ra mắt khán giả lần đầu tiên vào tháng 9 năm nay. Nổi tiếng tại Pháp nhờ làm biên đạo múa cho các cuộc thi tiếng hát truyền hình, Kamel không có tài soạn nhạc, nên mới tập hợp một êkíp sáng tác gồm đến 9 tác giả, trong đó có nhóm nhạc rock Superbus. Những ca khúc đầu tiên được trình làng chuyển hướng từ nhạc nhẹ sang hẳn metal rock, và hy vọng sẽ gặp nhiều thành công hơn là vở ca nhạc kịch trước đó của anh kể lại cuộc đời của nữ hoàng Ai Cập Cléopâtre. Được trình làng vào đầu năm 2009, vở kịch này chỉ lôi cuốn 300 ngàn khán giả, trong khi đĩa nhạc chỉ bán được có 130 ngàn bản, tức là rất thấp so với kinh phí đầu tư ban đầu là 9 triệu euro.
Khác biệt giữa Pháp với Mỹ
Tại Pháp, các vở nhạc kịch có phần khác biệt với thể loại musical của người Anh, Mỹ. Làng nhạc kịch Broadway đòi hỏi nơi các diễn viên nhiều kỹ năng tay nghề. Họ chẳng những hát giỏi mà còn biết đóng kịch và múa hay (từ các điệu nhảy thiết hài cho đến ballet jazz đương đại). Người Pháp thì lại hay phân chia ngăn nắp, đóng khung thể loại.
Ca sĩ Pháp vì thế có thể diễn đạt một bản nhạc cực kỳ hay, nhưng nếu phải vừa hát vừa múa với một đoàn diễn viên phụ họa, thì công bằng mà nói họ không thể nào sánh nổi với người Anh, Mỹ. Trên sân khấu Broadway, mỗi diễn viên tựa như là một họa tiết đứng vững, nhưng vẫn có thể hòa mình phối hợp với các diễn viên khác thành một bức tranh toàn cảnh. Trong các vở ca nhạc kịch của Pháp, hát - múa - diễn là ba phần khác nhau và do vậy trong bản chất đã bị phân tán rời rạc, chứ chưa phải là một thực thể liền khối.
Ở đây có hai trường hợp ngoại lệ. Vở ca nhạc kịch Những người khốn khổ (Les Misérables) của hai tác giả Boublil Schonberg đã thành công từ hàng chục năm qua chủ yếu nhờ vào tính chất nghiêm túc (Ca khúc chủ đề là bài Giấc mơ đổi đời – J’avais rêvé d’une autre vie). Ban đầu là tiếng Pháp rồi được phóng tác sang tiếng Anh, vở kịch này giúp phổ biến rộng rãi hơn mà vẫn không coi thường tầm vóc văn học của quyển tiểu thuyết của Victor Hugo. Còn trong trường hợp của vở Starmania (Giấc mơ danh vọng), nhóm sáng tác Luc Plamondon và Michel Berger đã có đủ tầm nhìn xa để tạo ra một tác phẩm opéra rock theo đúng nghĩa của nó.
Thực tế thị trường hay đam mê nghệ thuật ?
Ca nhạc kịch theo kiểu Pháp ra đời vào những năm 1930, nhưng ban đầu là những vở hài kịch nối liền bằng nhiều ca khúc. Mãi đến giữa những năm 1960, mới bắt đầu xuất hiện các vở nhạc kịch bằng tiếng Pháp nguyên vẹn và thuần chất hơn. Đến cuối những năm 1970, hai tác giả Boublil và Schonberg mới nâng thể loại này lên hàng nghệ thuật với Những người khốn khổ.
Từ thập niên 80 trở đi, sáng tác ca nhạc kịch bằng tiếng Pháp trở thành một phong trào. Trên dưới 50 tác phẩm lần lượt ra đời, nhưng chỉ có một phần năm mới được công chúng hưởng ứng. Đó là trường hợp của các vở ca nhạc kịch như Nhà thờ Đức Bà Paris (1998), Vua mặt trời (Le Roi Soleil - 2005), Huyền thoại James Dean (La légende de Jimmy -1990), Mười giáo điều (Les Dix Commandements – 2000), Chuyện tình Romeo & Juliette (2001). Nhạc phẩm Aimer (Yêu), ca khúc chủ đề của vở kịch đã được dịch sang 12 thứ tiếng.
Theo hiệp hội các tác giả SACEM của Pháp, trong số 10 nghệ sĩ được hưởng nhiều tiền tác quyền nhất trong năm nay, có đến một nửa là các tác giả chuyên sáng tác nhạc kịch. Điều này không liên quan đến các vở kịch dựng lại cuộc đời và sự nghiệp của các danh ca quá cố như Claude François, Mike Brant, Joe Dassin hay còn sống như Aznavour. Việc này cũng tương đối dễ hiểu bởi vì thị trường âm nhạc đang xuống dốc, việc phát hành băng đĩa ở trong mức bão hòa cho dù là đĩa bán ngoài cửa hiệu hay qua hình thức phát hành trực tuyến.
Tác giả bội thu, khán giả bội thực
Để kiếm tiền, các tác giả thường chạy theo việc dàn dựng nhạc kịch trên sân khấu, bởi vì khán giả muốn xem biểu diễn buộc phải mua vé. Hình thức sao chép chỉ liên quan đến các đĩa hình, nhưng đa số các DVD chỉ được phát hành một thời gian dài sau vở diễn. Điều đó giải thích vì sao số lượng ca nhạc kịch nhân lên gấp năm lần : từ 7 tác phẩm trong suốt thập niên 1990 lên đến 33 vở kịch trong giai đoạn 2001 – 2010.
Đây là một điều đáng mừng đối với giới nghệ sĩ, tác giả, vì hình thức biểu diễn trên sân khấu bù đắp cho những thất thu do bán đĩa không nhiều. Nhưng chưa chắc gì đó là một tin vui đối với khán giả, vì số lượng không đi kèm với chất lượng. Mấy ai còn nhớ vở ca nhạc kịch Vị hoàng tử nhỏ (Le Petit Prince - 2003) của tác giả Richard Cocciante hay Cuốn theo chiều gió (Autant en emporte le vent – 2004) của Gérard Presgurvic, cho dù họ là những nghệ sĩ tên tuổi từng thành công vượt bực với Nhà thờ Đức Bà Paris hay Chuyện tình Romeo & Juliette.
Có thể nói là các tác giả Pháp nổi tiếng thời nay, kể cả Pascal Obispo, sáng tác ca nhạc kịch do thực tế của thị trường nhiều hơn là vì đam mê nghệ thuật. Nhìn lại, ca nhạc kịch theo kiểu Pháp vẫn ở trong dạng trào lưu chứ chưa phải là truyền thống. Điều đó có nguy cơ dẫn đến hiện tượng : nhờ nhạc kịch mà các tác giả bội thu, nhưng khán giả thì lại bội thực.

Triển lãm tranh "Paris trong mắt các danh họa ấn tượng"

2011-04-25T13:37:00.000-09:30

Paris au temps des impresionnistes (Paris vào thời các danh họa ấn tượng) là tựa đề cuộc triển lãm miễn phí tại Tòa Đô chính Paris với sự hỗ trợ của Viện bảo tàng Orsay. Từ ngày 12/4 đến 30/7/2011, cuộc triển lãm khá đồ sộ này trưng bày hơn 100 bức tranh, trong đó có gần 65 tấm của các nghệ sĩ nổi danh cuối thế kỷ thứ 19.

Đối với tất cả những ai chưa từng được dịp đi vào bên trong Tòa Đô chính Paris thì việc đi xem triển lãm là một công hai chuyện. Phần lớn cũng vì không gian của phòng triển lãm Saint Jean tự nó đã là một công trình nghệ thuật. Lối kiến trúc tân cổ điển nhưng không quá chạm trổ cầu kỳ, những phiến đá hành lang chỉ một màu nhưng lại làm nổi bật lớp gạch nền hoa cương, xếp theo hình con thoi với những họa tiết cực kỳ tinh xảo.
Ở đây hầu như toàn bộ không gian triển lãm được đơn điệu hóa đến mức tối thiểu với gam màu chủ đạo là nâu thuốc lá, để làm nổi bật màu sắc các tác phẩm được trưng bày. Mà đó lại là những tác phẩm lớn của các danh họa rất nổi tiếng như Manet, Degas, Renoir, Caillebotte, Pissarro, Gauguin, Monet. Điều đáng ghi nhận là có khoảng 30 tác phẩm ít khi nào được trưng bày trước công chúng. Hầu hết các bức tranh là do Tòa Đô chính mượn từ viện bảo tàng Orsay. Bà Caroline Mathieu, giám đốc ban tổ chức triển lãm Paris au temps des impressionnistes cho biết lý do :
Viện bảo tàng Orsay hiện được trùng tu và đặc biệt là chúng tôi đang tân trang các phòng triển lãm dành cho các bức tranh ấn tượng. Do vậy mà khách tham quan không thể xem các tác phẩm hội họa thuộc trường phái này. Để cho du khách nước ngoài không bị thiệt thòi, chúng tôi đã nhận lời mời của Tòa Đô chính Paris, đem các bức họa này ra trưng bày tại phòng triển lãm Saint Jean, trực thuộc Tòa Đô chính. Nhưng lần này chúng tôi không chỉ dừng lại ở các bức tranh gọi là kiệt tác của các danh họa tiêu biểu nhất của trường phái ấn tượng, mà còn mở rộng ra cho nhiều tác phẩm khác. Các bức vẽ ấy do các họa sĩ thực hiện cuối thế kỷ thứ 19.
Đó là trường hợp của các nghệ sĩ như Vuillard, Béraud, Jacques Émile Blanche, Devambez hay Carrière. Sinh thời, họ khá nổi tiếng qua các cuộc Triển lãm Toàn cầu tổ chức tại Paris, nhưng qua lăng kính lịch sử cũng như sự sàng lọc của thời gian, tiếng tăm của những họa sĩ này không còn vang lừng cho đến thời nay như các danh họa Monet, Degas hay Pisarro. Tuy nhiên không phải vì thế mà góc nhìn của họ kém phần độc đáo. Ngược lại, nhãn quan của họ tạo thế cân bằng với các tên tuổi lớn. Điều đó cho thấy là Paris không chỉ là chủ đề ưng ý của một vài họa sĩ trứ danh, mà còn gợi hứng cho cả một thế hệ nghệ sĩ.
Paris thay đổi diện mạo, nguồn cảm hứng các họa sĩ
Về phần mình, cô Isabelle Julia, quản đốc làm việc cho Viện bảo tàng Orsay cho biết là trong số hàng ngàn tác phẩm mà Viện bảo tàng đang có trong kho lưu trữ, thì triển lãm có thể được tổ chức theo nhiều góc độ khác nhau. Nhưng chủ đề Paris trong mắt các họa sĩ ấn tượng vẫn là chủ đề thích hợp nhất với phòng triển lãm của Tòa Đô Chính, mà cô gọi là Nhà văn hóa của Paris :
Trong vòng khoảng 40 năm, thành phố Paris hoàn toàn thay đổi diện mạo. Đó là giai đoạn mà thủ đô nước Pháp không ngừng phát triển với hàng loạt dự án xây cất. Thời kỳ kỹ nghệ hóa cũng thay đổi một cách sâu rộng cung cách sinh hoạt, di chuyển của người dân thủ đô. Đường xá xây rộng hơn dành cho xe cộ qua lại, vỉa hè thì rợp bóng cây hai bên đường dành cho khách bộ hành. Cuối thế kỷ thứ 19 cũng là thời kỳ mà Paris đào đường hầm để xây dựng hệ thống xe điện ngầm. Ở trong nhà người ta bắt đầu sử dụng điện, còn ở ngoài phố thì được thắp sáng với những cột đèn chạy bằng khí đốt.
Trong cuộc triển lãm Paris vào thời các danh họa ấn tượng, chúng tôi đã chọn các bức tranh sáng tác từ những năm 1848 đến 1914. 1848 là thời mà hoàng đế Napoleon đệ tam lên nắm quyền, mở ra giai đoạn hiện đại hóa thủ đô Paris với các công trình xây cất theo đề xướng của nam tước Haussmann. Còn năm 1914 khép lại chương sách lịch sử, vì chu kỳ phát triển của Paris sẽ bị khựng lại với sự bùng nổ của Đệ nhất Thế chiến. Ngành hội họa cũng có dấu hiệu chuyển hướng rõ rệt, với sự khai sinh của nhiều trường phái khác. Nhưng một điều chắc chắc là diện mạo và khung cảnh của thủ đô Paris đã được định hình vào giai đoạn 1848 - 1914, và có thể nói là mặt tiền của các dãy phố Paris tồn tại từ thời đó cho đến tận bây giờ.
Thủ đô văn hóa, xưởng vẽ lộ thiên
Theo bà Caroline Mathieu, cuộc triển lãm tại Tòa Đô chính có thể đơn thuần được xem như một cuộc trưng bày các tác phẩm hội họa. Nhưng bên cạnh đó, có một phần quan trọng không kém, tập hợp các tác phẩm nặng tính kỹ thuật hơn là nghệ thuật, bởi vì qua đó khách tham quan có thể hiểu thêm về cái bối cảnh lịch sử cũng như quá trình phát triển thủ đô Paris.
Cuộc triển lãm Paris vào thời các danh họa ấn tượng được chia ra thành nhiều phần. Phần đầu tiên mang tên là Xây dựng một thủ đô mới (Construire un nouveau Paris), bao gồm các bức phác họa, những tấm sơ đồ, các mô hình kiến trúc thu nhỏ để cho khách xem triển lãm hình dung ra tất cả các dự án xây cất của Paris thời đó. Chẳng hạn như không ai mường tượng được rằng vào thế kỷ thứ 19, Montmartre chỉ là một ngôi làng nhỏ bé, nằm trên một ngọn đồi. Ngoại trừ Vương cung Thánh đường của nhà thờ Thánh Tâm Sacré Cœur (Vương cung Thánh đường được xây vào năm 1891, nhà thờ Thánh Tâm được hoàn tất vào năm 1914), thì xung quanh chỉ có một một ngôi làng trồng nho, chứ không nhiều lớp nhà nằm san sát nhau. Khu vực nằm ở xung quanh Khải hoàn môn hay quảng trường Iéna cũng vậy, chỉ toàn là những vùng đất trống lợp cỏ hoang trước khi các dãy phố được dựng lên. Do vậy, qua phần đầu cuộc triển lãm, khách tham quan sẽ thấu hiểu phần nào là thủ đô Paris đang chuẩn bị bước vào giai đoạn quy hoạch tầm cỡ để hiện đại hóa đô thị.
Phần thứ hai của cuộc triển lãm mang tên là Một xưởng vẽ lộ thiên (Un atelier à ciel ouvert) tập trung khá nhiều các bức tranh của các hoạ sĩ sống vào thời này. Sự kiện Paris tân trang diện mạo đã gợi hứng sáng tác cho rất nhiều nghệ sĩ. Ở đây, chúng ta có thể phân biệt loại tranh quang cảnh tổng thể. Lối vẽ này giống như các bức ảnh chụp toàn cảnh, và khi nhìn vào người ta biết ngay đó là khung cảnh của Paris. Bên cạnh đó cũng có những bức vẽ chi tiết hơn. Chẳng hạn như bức tranh Nhà thờ Thánh Tâm nhìn từ khung cửa sổ (Le Sacré Coeur vu de la fenêtre du peintre) của hoạ sĩ Édouard Vuillard. Cảnh Paris ở đây chỉ là phông nền chứ không phải là điểm nhấn. Phần thứ ba cho thấy Nếp sống và sinh hoạt của Paris vào thời đó (Scènes de vie Parisienne). Đó là trường hợp của tấm tranh Xong giờ xem kịch (La sortie de théâtre) của họa sĩ Jean Béraud cho thấy một cách chi tiết cảnh khán giả đang lần lượt ra về.
Thành phố khiến cho tâm hồn ngất ngây
Khi nhắc đến tranh ấn tượng về Paris, người xem triển lãm chủ yếu nghĩ tới các tên tuổi lớn của trường phái này, chẳng hạn như bức vẽ nhà ga Saint Lazare của Claude Monet, hay là phong cảnh đồi Montmartre của Édouard Vuillard. Nhưng theo cô Isabelle Julia, có nhiều nghệ sĩ khác đến từ nước ngoài, xứng đáng có một chỗ đứng trong cuộc triển lãm này. Họ chỉ sống và làm việc tại thủ đô nước Pháp một khoảng thời gian, nhưng lại vẽ khá nhiều tác phẩm về Paris. Và điều đó lại giúp nâng cao uy tín của thủ đô Pháp.
Paris trong nửa cuối thế kỷ thứ 19 được xem như là thủ đô của châu Âu trên rất nhiều phương diện. Paris không chỉ là vành nôi của sáng tạo nghệ thuật : hội họa âm nhạc thời trang sân khấu mà còn nổi tiếng là tụ điểm giải trí, nếu không nói là khét tiếng ăn chơi. Có lẽ cũng vì thế mà các nghệ sĩ thời ấy dều muốn đến Paris để tầm sư học đạo hay để tôi luyện tay nghề. Rất nhiều họa sĩ thuộc trường phái ấn tượng và hậu ấn tượng thường phản ánh sức sống của Paris qua các tác phẩm của họ, và không phải chỉ có các tác giả người Pháp, mà ngay cả các họa sĩ người nước ngoài cũng vậy. Trong cuộc triển lãm lần này, khách tham quan được dịp khám phá một số họa sĩ ngoại quốc sống và làm việc tại Paris vào thời đó như Giuseppe De Nittis hay Boltini người Ý, Théophile Steinlen người Thụy Sĩ hay Johan Bartold Jongkind người Hà Lan. Các tác phẩm của họ vẽ về thủ đô nước Pháp đã góp phần không nhỏ trong việc nâng Paris lên hàng thủ đô văn hóa. Những tác phẩm hội họa đôi khi phản ánh những chi tiết nhỏ nhặt đời thường, chẳng hạn như khung cảnh của một quán cà phê vỉa hè ban đêm với những cột đèn thấp thoáng ở đằng sau, nhưng lại nắm bắt được cung cách sinh hoạt tại Paris thời ấy.
Theo bà Caroline Mathieu, trên phương diện nghệ thuật, thủ đô nước Pháp tựa như đá nam châm thu hút giới nghệ sĩ cuối thế kỷ thứ 19 - đầu thế kỷ 20. Không phải ngẫu nhiên mà Paris được mệnh danh là kinh đô ánh sáng trong cái giai đoạn gọi là Belle Époque, còn được xem như là thời hoàng kim của châu Âu. Còn danh họa Claude Monet thì gọi Paris là thành phố khiến cho tâm hồn bị ngất ngây. Bà Caroline Mathieu giải thích vì sao.
Trong mắt của các nghệ sĩ thời đó, Paris càng khoác thêm nét lộng lẫy, vẻ hào nhoáng. Về điểm này, danh họa Claude Monet, cha đẻ của trường phái ấn tượng, gọi thủ đô nước Pháp là thành phố làm cho hồn người ngất ngây (ville étourdissante) do cái nhịp sống cuồng nhiệt về đêm, cũng như do môi trường sáng tạo nghệ thuật phong phú và dồi dào, gieo nhiều cảm hứng cho giới văn nghệ sĩ.
Theo tôi thì giới nghệ sĩ qua các thời kỳ khác nhau, đã vẽ rất nhiềuvề Paris, nhưng nhìn chung chỉ có giai đoạn cuối thế kỷ 19, thì mới có nhiều bức vẽ khung cảnh Paris về đêm. Sự thay đổi của thủ đô Pháp trong thời kỳ kỹ nghệ hóa có thể giải thích cho điều này. Dưới thời quy hoạch của nam tước Haussmann, thì đường xá Paris chẳng những trở nên thông thoáng quang đãng hơn, mà các dãy phố còn được thắp sáng vào ban đêm. Đây có thể nói là một chủ đề lý tưởng cho những họa sĩ nào thích cọ xát thử nghiệm trong việc thể hiện mức độ ánh sáng trong các tác phẩm hội họa của họ. Về điểm này, có thể xem bức tranh Phụ nữ ngồi trong quán cà phê (Femmes à la terrasse d’un café) của họa sĩ Edgar Degas là một bức kiệt tác.
Các bức tranh phong cảnh trưng bày tại phòng triển lãm Saint Jean của Toà Đô chính làm cho người ta liên tưởng đến hình ảnh của thủ đô nước Pháp mà ta băt gặp trong tiểu thuyết của văn hào Emile Zola, các bức chân dung khiến cho ta nghĩ tới tác phẩm độc đáo (A rebours) của nhà văn Joris-Karl Huysmans hay vở nhạc kịch của Jacob Offenbach (La vie Parisienne - Nếp sống của Paris). Một khi được cộng hưởng lại, các tác phẩm ấy giúp cho hình ảnh của Paris càng ăn sâu vào tiềm thức của công chúng : phố cổ nhưng không xưa cũ, tưởng chừng như mơ mà lại rất sinh động.

Ca sĩ Anggun, hoa tuyết có còn rơi trên sa mạc

2011-04-25T13:31:00.000-09:30

Nổi tiếng tại Pháp từ năm 1997, Anggun là một trong những ca sĩ hiếm hoi của châu Á tạo được bước đột phá trong trong làng nhạc quốc tế. Năm 2011 đánh dấu ngày cô trở lại với một tập nhạc mới sau 3 năm vắng bóng. Mang tựa đề Echo có nghĩa là Tiếng Vọng, ca sĩ người Indonesia nối lại với sở trường hát nhạc pop rock.

Tên thật là Anggun Cipta Sasmi, cô sinh năm 1974 tại thủ đô Jakarta và vào nghề ca hát chuyên nghiệp rất sớm. Anggun ghi âm tập nhạc đầu tay từ năm 12 tuổi và nổi tiếng ở quê nhà như một ca sĩ trẻ tuổi chuyên hát nhạc rock. Trong vòng 8 năm liền, cô bé ghi âm đến 6 album, chủ yếu bằng tiếng Indonesia (bahasa). Nhân một buổi trình diễn tại một liên hoan, cô làm quen với một ban nhạc rock người Anh, và cũng từ đó cô mới có ý định xuất ngoại.
Đến Luân Đôn lập nghiệp vào năm cô tròn 20 tuổi (1994), Anggun sống tại Anh trong vòng một thời gian và buộc phải làm lại từ đầu, vì không ai biết cô ca sĩ này là ai cả. Gần hai năm sau, giấc mộng vươn ra biển lớn vẫn không thành, Anggun mới quyết định rời Anh sang Amsterdam, bên Hà Lan. Trên đường đi cô dự tính ghé thăm nước Pháp hai tuần lễ vì không thể nào đến châu Âu mà không đi thưởng ngoạn ở Paris. Tưởng chừng chỉ đi chơi có mười ngày, nào ngờ cô ca sĩ sẽ ở lại luôn.
Tuyết rơi sa mạc, biển cát trổ hoa
Tại thủ đô Paris, Anggun gặp tác giả Erick Benzi qua lời giới thiệu của ca sĩ Florent Pagny (Erick Benzi cùng với Jacques Veneruso làm việc trong nhóm sáng tác của Jean Jacques Goldman). Hai người bắt đầu hợp tác với nhau để chuẩn bị cho ra mắt album đầu tiên của Anggun bằng tiếng nước ngoài. Do không hề biết một chút tiếng Pháp, cho nên trong vòng gần một năm, cô phải học thêm ngoại ngữ. Album mang tựa đề Au nom de la Lune được phát hành vào năm 1997, trong đó có hai ca khúc lọt vào danh sách 10 bài hát bán chạy nhất thị trường Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ.
Nhờ vào sự thành công này mà toàn bộ album sẽ được phóng tác sang tiếng Anh, chinh phục thêm các nước Ý Đức Hà Lan và thị trường châu Á (Malaysia, Indonesia, Singapore). Do tập nhạc được phát hành tại 33 quốc gia khác nhau, nên Anggun đi lưu diễn trong vòng hơn 2 năm để quảng bá album này.
Ca khúc chủ đề của tập nhạc là bài Neige au Sahara (tiếng Anh là Snow on Sahara) có nghĩa là Tuyết rơi sa mạc. Nhạc phẩm này đã được phóng tác và chuyển dịch sang nhiều thứ tiếng, kể cả tiếng Hoa, tiếng Thái và tiếng Việt (do ca sĩ Như Loan trình bày). Bài cũng được một công ty sản xuất đồng hồ Thụy Sĩ chọn làm nhạc phim quảng cáo và giúp cho Anggun đoạt một giải thưởng của khán giả truyền hình MTV Asia.
Người nói thật tình thương ta
Lẽ gì lại muốn đi xa
Tận chốn hoang vu sỏi đá
Mênh mông hạt cát biển ngà
Gió khô quyện gót nhân thế
Người đi chẳng nhớ lối về
Đồi hoang bước chân kiệt quệ
Tình xưa quên hẳn lời thề
Làm sao che chở trái tim
Một người lạc trong ảo ảnh
Hạnh phúc xa vời đi tìm
Mà quên tình thương bên cạnh
Người đi đến khi cơn khát
Bùng lên phỏng cháy con tim
Nhặt môi ngọn lửa khô rát
Muối tan ngọt lịm im lìm
Khi bóng đêm về chận lối
Nguyện cầu thành ánh trăng sao
Rải đường rót mật chốn nào
Kẻ khát nhẹ yên giấc tối
Cho ta thành ánh sao rơi
Về đây xoa dịu kiếp người
Khi mắt mù ánh sáng chói
Khi chân lạc chốn cát vùi
Muôn trùng nắng khô thiêu trụi
Hoang vu biển cát mặt trời
Nguyện cầu sa mạc tuyết rơi
Ngỏ về tình yêu phủ lối
Bản phóng tác của nhạc phẩm Snow on Sahara – La neige au Sahara
Đầu năm 2000, Anggun cho ra mắt album thứ hai (Désirs Contraires) cũng với sự hợp tác của Erick Benzi. Tập nhạc này không ăn khách trên thị trường Pháp so với album trước nhưng lại bán khá chạy ở nước ngoài chủ yếu là tại Ý và Thụy Sĩ và phiên bản tiếng Anh (với tựa đề Chrysalis) được phát hành tại 15 nước châu Á (Singapore, Malaysia, Philippines, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản). Do nhóm sáng tác Goldman - Benzi làm việc cho nhiều nghệ sĩ quốc tế, cho nên trong giai đoạn này, Anggun được mời đi hát chung với các tên tuổi như Celine Dion và Bryan Adams.
Album thứ ba của Anggun mang tựa đề Luminescence (Ánh lân quang), phát hành vào cuối năm 2004 đánh dấu một sự chuyển hướng rõ rệt : từ nhạc pop nhẹ nhàng chuyển qua nhạc hip hop trẻ trung sôi động. Sự cộng tác của ca sĩ nhạc rap Diams, giúp cho bài Être une femme, ca khúc chủ đề của album ăn khách trên thị trường châu Âu kể cả Ý, Nga, Anh và Hy Lạp. Tại châu Á, phiên bản tiếng Anh của bài này (In your mind) nhảy vọt lên hạng đầu và chinh phục thị trường Ấn Độ khi được phối lại theo nhịp điệu Bollywood.
Giải nghệ sĩ châu Á thành danh ở nước ngoài
Đầu năm 2006, giới chuyên nghiệp tại Indonesia trao tặng cho Anggun giải thưởng Legend Asian Artist Award, với tư cách nghệ sĩ châu Á nổi tiếng nhất ở nước ngoài. Đây cũng là giai đoạn cô tham gia vào các chương trình ca nhạc gây quỹ từ thiện giúp đỡ trẻ mồ côi, chống bệnh AIDS, các chương trình vi tín dụng hay cứu đói giảm nghèo của Tổ chức Lương nông Liên Hiệp Quốc. Cũng như ca sĩ Charice người Philippines, Anggun là một những nghệ sĩ châu Á hiếm hoi tạo được bước đột phá trong trong làng nhạc pop quốc tế.
Năm 2008, Anggun cho ra mắt album thứ tư mang tựa đề Elevation (tạm dịch là Cất cánh) và lần này cọ xát với thể loại dance pop pha trộn với hip hop, nhắm vào giới yêu chuộng sàn nhảy. So với các album phát hành trước đó, tập nhạc này kém ăn khách hơn cả, phần lớn cũng vì nhạc điện tử không phải là thể lọai sở trường của cô, thị trường nhạc nhảy đang ở mức bão hoà, ứ đọng, chỉ có dòng nhạc điện tử french touch của Pháp mới tiếp tục được xuất khẩu mạnh. Mặt khác đây là giai đoạn Anggun lập gia đình (với nhà văn Cyril Montana) và sinh con, cho nên cô không có nhiều thời gian để đi lưu diễn dài hơi để quảng bá cho album này.
Sau 3 năm vắng bóng, năm nay đánh dấu ngày xuất hiện trở lại của cô ca sĩ với mái tóc huyền và làn da bánh mật. Trên album mới mang tựa đề Echo (Tiếng Vọng), Anggun nối lại với dòng nhạc pop rock, thể loại sở trường của mình. Ca khúc đầu tiên trích từ album này là nhạc phẩm Mon meilleur amour (có nghĩa là Mối tình đẹp nhất của ta) với giai điệu nhẹ nhàng tươi tắn. Cũng như các album trước, tập nhạc này sẽ được phát hành với ba phiên bản khác nhau, ngoài nguyên tác tiếng Pháp sẽ có thêm một phiên bản tiếng Anh và một album chuyển dịch sang tiếng bahasa dành riêng cho khán thính giả của cô ở quê nhà.
Từ khi Anggun vào nghề ca hát, cô ca sĩ này đã ghi âm đến 12 album, trong đó có một nửa là các tập nhạc dành cho thị trường quốc tế. Anggun tạo được cho mình một phong cách riêng khi phối hợp dòng nhạc pop Tây phương với một chút âm hưởng của âm nhạc thế giới. Ngoài chất giọng trầm khàn, cô còn thường thể hiện ca khúc bằng cử chỉ điệu bộ, diễn đạt bài hát với khá nhiều ngẫu hứng. Hy vọng là với album mới, Anggun sẽ nối lại với đà thành công của tập nhạc đầu tay, thời mà cô tung hoành trên thị trường quốc tế, làm mưa làm gió với nhạc phẩm Tuyết trên sa mạc.

Françoise Hardy, tiếng thời gian trong điệu ca kỷ niệm

2011-04-16T05:55:00.000-09:30

Năm 2011, Françoise Hardy nằm trong số 50 gương mặt tên tuổi được đưa vào quyển tự điển Larousse của Pháp. Đối với một nghệ sĩ còn sống, sự kiện này tương đương với giải thưởng về thành tựu sự nghiệp. Françoise Hardy được ghi nhận như là một trong những tên tuổi hàng đầu của phong trào nhạc trẻ những năm 1960.

Hơn thế nữa, theo đánh giá của những người biên tập quyển Larousse, Françoise Hardy là một tác giả thực thụ và hiếm thấy xuất thân từ phong trào ca nhạc này. Trong thời gian gần đây, Françoise Hardy vừa cho tái tuyển tập Le temps des souvenirs có nghĩa là Thời gian của kỷ niệm. Một tựa đề quá thích hợp vì hơn ai hết, tiếng hát này là hiện thân của ‘‘một thời để yêu, một đời để nhớ’’. Bộ sưu tập này gồm 40 ca khúc xưa và nay, tiêu biểu cho hơn 40 năm sự nghiệp của thần tượng nhạc trẻ thập niên 1960.

Sinh năm 1944 tại thủ đô Paris, Françoise Hardy từ nhỏ có một cuộc sống khá buồn tẻ. Cha mẹ cô ly thân từ thời Françoise còn nhỏ, cho nên cô lớn lên với mẹ và em gái. Thời niên thiếu, cô học trường nội trú, nên ba mẹ con lại càng ít sống gần gủi với nhau. Trong bầu không khí trống trải tẻ nhạt ấy, cô bé sống nhiều với nội tâm, thích mơ mộng, viết nhật ký, nghe nhạc chơi đàn. Françoise Hardy ngẫu nhiên bước vào thế giới sáng tác mà không hề ý thức.

Sáng tác để giải tỏa nội tâm

Sau khi đậu bằng tú tài, Françoise Hardy theo học khoa ngoại ngữ ở trường đại học Sorbonne. Ngoài giờ học, cô còn ghi tên theo học lớp dạy thanh nhạc của bà Mireille, nơi đào tạo nhiều ca sĩ mầm non của làng nhạc Pháp thời bấy giờ. Một ngày kia cô đọc được một tin ngắn trên báo, theo đó một hãng đĩa đang tuyển lựa ca sĩ mới. Françoise Hardy xin hẹn gặp rồi đến hát thử, nhưng rốt cuộc không được giữ lại. Mãi đến lần thứ tư cô mới ký được một hợp đồng ghi âm (với hãng đĩa Vogue) vào tháng 11 năm 1961.

Đĩa hát đầu tay của Françoise Hardy được phát hành vào tháng tư năm 1962. Trong số các sáng tác đầu đời kể cả nhạc và lời, cô rất ưng ý với nhạc phẩm Tous les garçons et les filles mà nhạc sĩ Phạm Duy sau đó chuyển dịch thành nhạc phẩm Những nụ tình xanh. Nhưng vào lúc bấy giờ, hãng đĩa nhà chỉ muốn cô ghi âm những bài hát của tác giả có tên tuổi, đã từng soạn nhạc cho Johnny Hallyday, vì họ quan niệm rằng : Françoise Hardy còn non tay nghề, cô có lẽ sẽ thành công dễ dàng hơn khi hát nhạc cuả người khác, thay vì trình bày sáng tác của chính cô.

Phải chăng do lòng tự ái cuả tuổi trẻ bồng bột, hay là do linh cảm nhất thời, dù gì đi nữa, cô ca sĩ trẻ tuổi nhất quyết đòi hãng đĩa phải cho ra mắt bài hát Tous les garçons et les filles. Bằng không thì cô sẽ không đi lưu diễn hay tham gia một chương trình truyền hình nào cả. Ngay cả Françoise Hardy cũng không ngờ rằng quyết định táo bạo này lại giúp cho cô thành công. Với hơn hai triệu bản được bán chạy chỉ trong vòng 6 tháng, nhạc phẩm này nói về nỗi khát khao tình yêu, mộng ban đầu cuả lứa tuổi mới lớn, là viên gạch đầu tiên đặt nền tảng cho một sự nghiệp lâu dài.

Nghề ca hát, nghiệp người mẫu

Từ năm 1963 trở đi, Françoise Hardy liên tục thành công trong vòng 10 năm liền. Đây cũng là giai đoạn cô đi trình diễn nhiều nhất ở Pháp cũng như ở nước ngoài. Sau các nước châu Âu, cô đi lưu diễn ở Canada, Đan Mạch, Nhật Bản và là nghệ sĩ Pháp đầu tiên đi hát tại Nam Phi. Ngoài ca hát, Françoise Hardy còn được mời làm người mẫu và đóng phim, trong đó có một bộ phim khá ăn khách vào thời ấy là Château en Suède (Lâu đài ở Thụy Điển) do đạo điễn Roger Vadim thực hiện dựa theo tác phẩm cùng tên của nhà văn rất lừng danh là Francoise Sagan. Về thời trang, Francoise Hardy làm người mẫu cho các hiệu nổi tiếng như Yves Saint Laurent, Paco Rabanne và Courrèges.

Thành công đến một cách chớp nhoáng, khi hồi tưởng lại giai đọan này, Françoise Hardy cho biết cô không làm chủ được tình hình. Bởi vì lúc đó, cô còn quá trẻ, non tuổi đời nên chưa đủ bề dày kinh nghiệm trước cuộc sống. Thời niên thiếu cô sống với mẹ, ít có tiếp xúc với bên ngoài, đến khi thành danh, thì cô lại bị lôi cuốn vào một thế giới hào nhoáng.

Tất cả đều diễn ra thật nhanh khiến cho cô cảm thấy choáng ngợp, chóng mặt. Vết rạn nứt cũng bắt đầu từ đó, vì Françoise Hardy đến với sáng tác là do đam mê, để nói lên những điều trăn trở suy tư thầm kín. Trong khi đó, từ phiá bên ngoài, ngưòi ta chỉ nhìn thấy nơi cô sự lộng lẫy hòa nhoáng cuả danh vọng. Càng lớn lên, Françoise Hardy càng thích sống ẩn dật, kín đáo chứ không thích phô trương, phơi bày đời tư trên mặt báo.

Ôi một thời để yêu
Một thuở với bạn bè
Thoáng phiêu lưu đầu đời
Chút niềm vui nhè nhẹ

Dù tháng năm qua vội
Vẫn chưa quên thuở nào
Hương nồng đọng trên môi
Say nụ hôn ngọt ngào

Nhớ một thời để yêu
Dù ngắn ngủi hạnh phúc
Cứ tưởng chừng giây phút
Bất tận ánh thiên thu

Nên thì thầm tự nhủ
Khát vọng tuổi hai mươi
Làm vua một cõi đời
Lửa tình sáng đôi ngươi

Mênh mông trong biển mắt
Thắp muôn ánh sao trời
Vì một thời để yêu
Mà nhung nhớ cả đời

Bản phóng tác của nhạc phẩm Le Temps de l’amour Một thời để yêu

Ca khúc này là sáng tác cuả Jacques Dutronc do Francoise Hardy trình bày. Cả hai đều là ca sĩ và họ gặp nhau nhờ làm việc chung khi ghi âm bài hát này. Nhiều thập niên sau ngày lập gia đinh rồi có con (Thomas Dutronc), hai người hiện vẫn còn chung sống với nhau. Thời kỳ lập gia đình cũng là lúc mà Francosie Hardy quyết định ngưng biểu diển trên sân khấu.

Đánh đổi danh vọng, bình an tâm hồn

Để giải thích cho điều này, cô cho biết là cô bắt đầu đi hát vào năm 18 tuổi. Lúc đó thì cô đã có người yêu. Thế nhưng, mối tình đầu này lại không thành vì sự nghiệp của cô lúc đó đòi hỏi quá nhiều thời gian. Trong vòng 8 năm liền, Francoise Hardy làm việc không ngơi nghỉ. Do vậy khi lập gia đình và sinh con, cô muốn bảo vệ hạnh phúc đời tư và không muốn cho gia đình gặp đổ vỡ một lần nữa.

Giữa thành công sự nghiệp và cuộc sống gia đình, Françoise Hardy đã chọn cái thứ nhì. Từ hai thập niên nay, cô thỉnh thỏang mới cho ra mắt một điã hát, bất kể là album có ăn khách hay không. Vô tình hay cố ý, Françoise Hardy đã tạo ra cho mình một phong cách khá bí ẩn do khoảng cách rất lớn giữa đời sống riêng tư và ánh đèn sân khấu. Tuy thích mơ mộng nhưng cô không kém phần thực tế : đi tìm hạnh phúc trong tâm hồn nhiều hơn là đeo đuổi ảo ảnh danh vọng.

So với các giọng ca nữ nổi danh cùng thời, Francoise Hardy có chiều sâu trong cách thể hiện và sáng tác. Hiện giờ, nhiều gương mặt thành danh từ những năm 60 đã chìm hẳn, chỉ có một số ít tiếp tục hoạt động nhờ vào tầng lớp khán giả trung thành mà họ đã chinh phục được trong suốt những thập niên qua. Thòi gian có thể làm cho làm cho tướng mạo, vóc dáng già đi, nhưng những ca khúc đầy kỷ niệm cuả Francoise Hardy vẫn tồn đọng trong ký ức người mến mộ : nhẹ thôi mà lại thoáng buồn, trầm thôi mà lắm tơ vương.

Ca sĩ Nolwenn tìm lại cội nguồn dòng nhạc celtic

2011-04-02T08:32:00.000-09:30

Một khuôn mặt trái xoan thùy mị hiền lành. Một nét thoáng buồn long lanh trong ánh mắt màu xanh. Đối với những giọng ca Pháp xuất thân từ các cuộc thi tiếng hát truyền hình, thật không dễ gì trụ lại được lâu. Về điểm này, có thể xem Nolwenn Leroy như một trường hợp ngoại lệ. Mới đó mà cô bé tóc huyền nâu đã có gần 10 năm sự nghiệp sân khấu.

Năm nay 29 tuổi, Nolwenn sinh tại vùng Bretagne, miền tây nước Pháp. Cha cô là cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp, còn mẹ là giáo viên tiểu học. Thời niên thiếu, Nolwenn không được lớn lên trong hạnh phúc gia đình : cha mẹ cô ly hôn rất sớm. Cô bé theo mẹ về sinh sống ở miền nam. Hai bố con càng không được dịp gần gũi nhau, khi người cha liên tục dọn nhà tùy theo các hợp đồng với các câu lạc bộ bóng đá. Có lẽ cũng vì thế mà đến khi thành danh, Nolwenn không muốn nhắc đến giai đoạn này trong cuộc đời. Khi mới vào nghề ca hát, cô chọn tên người mẹ (Leroy) thay vì họ của cha làm nghệ danh.

Thời còn cắp sách đến trường, cô bé học đàn violon và khoa thanh nhạc. Ngoài ca hát, Nolwenn còn có năng khiếu hội họa. Cô đoạt giải đầu nhân một cuộc thi vẽ các trường trung học cấp tỉnh, nên được đi một chuyến sang Mali. Sau chuyến đi này cô bé nuôi mộng trở thành một nhân viên ngành ngoại giao làm việc tại Liên Hiệp Quốc. Chính cũng vì vậy mà khi đậu bằng tú tài, cô sang Mỹ du học một năm để trao giồi tiếng Anh. Trở về Pháp, cô theo học khoa quan hệ quốc tế tại trường đại học luật thành phố Clermont Ferrand.

Đối với các bạn học cùng lớp, sự chọn lựa của Nolwenn dựa vào lý trí nhiều hơn là tình cảm, vì đam mê thầm kín của cô vẫn là ánh đèn sân khấu. Sau này, người thầy (bà Armande Altai) dạy nhạc cho cô nói rằng : Nolwenn khao khát sự mến mộ của khán giả để bù đắp và lấp đi sự thiếu vắng tình thương của người cha. Vào đầu những năm 2000, các chương trình tuyển lựa mầm non hay các cuộc thi hát truyền hình bắt đầu nở rộ ở Pháp. Bạn bè của Nolwenn mới thuyết phục cô ghi tên tham gia. Một cách bất ngờ, cô gái tóc nâu lại đoạt giải quán quân trong chương trình Star Academy năm 2002. Giải đầu cuộc thi là một triệu euro kèm với hợp đồng ghi âm với một hãng đĩa này. Đối với Nolwenn, phần thưởng này lại càng có ý nghĩa, vì nó được trao năm cô bé tóc nâu vừa tròn 20 tuổi.

Album đầu tay của Nolwenn được phát hành vào tháng 3 năm 2003, đạt được hai lần đĩa bạch kim với tổng cộng là 700 ngàn bản, bán chạy trong vòng 4 tháng. Nhạc phẩm Cassé (Đổ vỡ) nhảy vọt lên hạng đầu thị trường Pháp, Bỉ, Canada, Thụy Sĩ, giúp cho cô một năm sau đó đoạt giải thưởng dành cho tài năng đầy hứa hẹn của khối các nước sử dụng tiếng Pháp (francophonie). Trong vòng một năm liền, Nolwenn không ngừng đi lưu diễn. Kiệt sức đến nỗi sa sút tinh thần, một phần do cô làm việc không ngơi nghỉ, nhưng phần lớn cũng vì báo chí thời ấy soi mói nhiều vào đời tư, khi nhắc đến mối quan hệ không mấy tốt lành giữa cô và người cha. Sau giai đoạn này, Nolwenn chọn lối sống kín đáo, tránh xuất hiện trên trang bìa các mặt báo.

Cuối năm 2005, Nolwenn cho phát hành album thứ hai mang tựa đề Histoires Naturelles. Thường thì các ca sĩ nổi danh nhờ các cuộc thi tiếng hát truyền hình ăn khách với album đầu tay nhưng lại gặp thất bại với tập nhạc thứ nhì. Trái với thông lệ, album kế tiếp của Nolwenn thành công không kém gì tập nhạc đầu tiên. Phần lớn cũng vì nhóm sáng tác và thực hiện album này là Laurent Voulzy và Alain Souchon, hai nghệ sĩ lão thành của làng nhạc Pháp, nổi tiếng từ thập niên 1970. Đây cũng là thời kỳ mà cô bắt đầu sáng tác, tham gia vào việc sản xuất album bằng cách thiết kế, vẽ hình trang bìa album.

Trong vòng 9 năm sự nghiệp, Nolwenn đã trình làng 4 album studio và 2 tuyển tập live ghi âm trực tiếp các vòng lưu diễn của cô. Trong đó, tập nhạc thứ ba (Cheshire Cat et Moi) là album kém ăn khách hơn cả, tuy được giới phê bình khen ngợi, nhưng lại không được công chúng hưởng ứng. Ngược lại, album thứ tư vừa được cho ra mắt vào đầu năm nay lại bất ngờ phá kỷ lục số bán, trở thành đĩa kim cương chỉ sau hai tháng được tung ra thị trường.

Mang tựa đề Bretonne (Cô gái miền Bretagne), tập nhạc hoàn toàn bao gồm các ca khúc celtic, hiểu theo nghĩa rộng nhất vì dòng nhạc này bao trùm ảnh hưởng văn hóa của Ailen, miền Basse Bretagne, vùng cao nguyên Scotland và thậm chí vùng Galicia của Tây Ban Nha. Khác với Enya và Loreena McKennitt, các bậc đàn chị chuyên hát thể loại này, Nolwenn không thể hiện dòng nhạc celtic theo phong cách new age, mà chủ yếu tìm lại cội nguồn của phiên bản chính gốc.

Một trường hợp tiêu biểu là nhạc phẩm Mna Na Heireann (tựa tiếng Anh là Woman of Ireland). Bài này đã từng được rất nhiều ca sĩ ghi âm, chiếm hạng đầu thị trường quốc tế đầu thập niên 90 với phiên bản Words của nhóm The Christians. Khi thâu bài hát này, Nolwenn thể hiện lại với lối hát dân ca truyền thống, đơn sơ mà vẫn đương đại. Lối hòa âm rất mộc, với các nhạc khí như hạc cầm, kèn ống, sáo gỗ giúp cho bài hát hương đồng cỏ nội thêm nhiều hơi hướng dân gian. Nổi tiếng trong làng nhạc Pháp nhờ một giọng ca trung trầm, dễ nhận ra với những vết gẫy khàn đục trong làn hơi, Nolwenn chẳng những đã chứng tỏ cô hát cover rất hay (Mariah Carey, Veronique Sanson, France Gall) mà còn biết tạo dựng cho mình một thế giới riêng biệt. Những bài dân ca tựa như phép màu giúp cho cô bé tóc huyền nâu hàn gắn những kỷ niệm thời thơ ấu.

Tác giả Bob Dylan, nhà thiết kế tân kỳ dòng nhạc folk

2011-04-02T08:27:00.000-09:30

Được mệnh danh là người có công thực hiện cuộc cách mạng nhạc folk, Bob Dylan là một trong những tác giả có tầm ảnh hưởng lớn thế kỷ 20. Vì ông mà nhà thơ Allen Ginsberg phải bật khóc, Leonard Cohen quyết định chọn nghiệp sân khấu, Eric Clapton thay đổi cách tiếp cận âm nhạc. Vậy thì Bob Dylan lớn tới cỡ nào ?

Cách đây vài năm, tạp chí Rolling Stone đã tổ chức một cuộc bỏ phiếu trong giới chuyên nghiệp để lập ra danh sách 500 ca khúc hay nhất mọi thời đại. Theo kết quả bình chọn, tác giả Bob Dylan đứng hạng thứ ba (sau hai nhóm The Beatles và The Rolling Stones) với tất cả 12 bản nhạc nằm trong danh sách này. Đây là dịp để tìm hiểu về tầm ảnh hưởng của Bob Dylan cũng như về ca khúc Blowin’ In The Wind (tạm dịch là Lời đáp thoảng bay trong gió), một trong những sáng tác đầu tay tiêu biểu nhất của Bob Dylan nhân dịp danh ca người Mỹ sang Việt Nam biểu diễn ngày 10 tháng tư 2011, năm ông tròn 70 tuổi.

Sinh năm 1941, Bob Dylan tên thật là Robert Zimmerman, xuất thân từ một gia đình người gốc Do Thái từ Đông Âu sang Hoa Kỳ định cư vào năm 1907. Trong quyển hồi ký viết về gia đình mình (Chronicles - volume one), Bob Dylan cho biết là ông may mắn thuộc vào hàng thế hệ thứ ba trên đất Mỹ, không phải chịu nhiều khổ nhọc hy sinh như đời ông và đời cha. Lớn lên ở bang Minnesota, ông được cho ăn học : sau tú tài ông vào trường đại học Minneapolis (ông bỏ đại học vào năm thứ nhì).

Giai thoại mơ hồ về nghệ danh

Thời còn nhỏ, Bob Dylan đã có năng khiếu sáng tác. Ông học đàn piano từ năm lên tám, rồi tự học đàn guitare và chơi kèn harmonica vì rất mến mộ các nghệ sĩ nhạc blues và country như Hank Williams, Muddy Waters và John Lee Hooker. Đến khi vào đại học, ông chọn sáng tác theo dòng nhạc folk, chịu nhiều ảnh hưởng của các nhà văn, nhà thơ xuất thân từ thế hệ Beat (beat generation), phong trào văn hóa phản kháng mạnh nhất thời bấy giờ.

Chính cũng vào giai đoạn này (1959-1960), ông bắt đầu đi diễn với nghệ danh Bob Dylan. Nhiều người tưởng lầm rằng ông chọn cái tên này là vì ông rất ngưỡng mộ nhà thơ Dylan Thomas. Nhưng trong lần trả lời phỏng vấn tờ báo Chicago Daily News(1965), ca sĩ người Mỹ cho biết là Dylan xuất phát từ cái tên Dillion của một người cậu ruột. Còn Bob chỉ là cách gọi tắt thân mật của cái tên Robert.

Giữa mùa đông năm 1961, Bob Dylan đến New York để lập nghiệp. Ông thường xuyên lui tới với các nghệ sĩ đàn anh như Woody Guthrie và Pete Seeger. Đó cũng chính là giai đoạn mà Bob Dylan trao dồi kiến thức, học hỏi sáng tác qua việc đọc sách và nghe nhạc. Điều này giải thích vì sao so với các ca sĩ nhạc folk cùng trang lứa, sáng tác của Bob Dylan có nhiều chiều sâu hơn. Ca từ không cần bóng bẩy mà vẫn đầy ẩn dụ triết học, ngụ ý văn chương.

Đĩa nhựa đầu tay được ghi âm vào năm 1962, chỉ bao gồm hai nguyên tác của Bob Dylan (Talking New York và Song to Woody), phần lớn còn lại là những bản nhạc folk nổi tiếng, một cách để cho tác giả mới vào nghề bày tỏ sự ngưỡng mộ của mình với các bậc đàn anh. Nhưng ngay từ album thứ nhì, Bob Dylan tách mình ra khỏi lối sáng tác theo kiểu bắt chước khuôn mẫu. Qua đó, ông phác họa cho mình một thế giới riêng biệt, chứ không còn nấp bóng những tàng cây đại thụ.

Ca từ sâu sắc, ngụ ý thâm thúy

Mang tựa đề The Freewheelin’ Bob Dylan, album này được giới phê bình chuyên nghiệp xem như là viên gạch đặt nền tảng cho sự nghiệp sáng tác của danh ca người Mỹ, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử âm nhạc đương đại, bởi vì Robert Zimmerman tức là tác giả Bob Dylan phản ánh sâu sắc và một cách toàn diện cái thời mà ông đang sống, nói lên được tất cả những khát vọng của tuổi trẻ thời bấy giờ. Sâu sắc đến nỗi trong một bài viết đăng trên báo, nhà thơ Allen Ginsberg thú thật ông đã bật khóc khi lần đầu tiên nghe tập nhạc này. Thâm thúy đến mức, tác giả Leonard Cohen trong quyển hồi ký của ông cho biết nhờ nghe album này của Bob Dylan mà ông quyết định lao vào nghề sáng tác.

Xét trên nhiều phương diện, album thứ hai của Bob Dylan ghi đậm dấu ấn trong lịch sử âm nhạc vì nó hàm chứa nhiều chủ đề ưng ý mà tác giả sẽ phát huy sau đó. Nhạc phẩm A Hard Rain's a-Gonna Fall được viết trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba vào tháng 10 năm 1962. Qua ẩn dụ của các chùm tên lửa ào ào rơi xuống như mưa giông nặng hạt, tác giả nói lên nỗi ám ảnh của một cuộc xung đột vũ trang kinh hoàng giữa hai khối Đông Tây trong thời kỳ chiến tranh lạnh.

Bài Masters Of War chỉ trích các tập đoàn sản xuất vũ khí cũng như giới tướng lãnh nấp đằng sau bàn giấy trong khi giới thanh niên bỏ mình nơi chiến tuyến. Còn nhạc phẩm Oxford Town thì lại phác họa cái bối cảnh xã hội Mỹ đầu những năm 1960. Dựa vào câu chuyện có thật của James Meredith, sinh viên da đen đầu tiên được tuyển vào một trường đại học Mỹ, Bob Dylan đề cập đến chính sách phân biệt đối xử đối với người Mỹ da màu. James Meredith là một binh sĩ không quân, chiến đấu như bao đồng đội da trắng, nhưng dù có thành tích anh vẫn bị ngăn cản khi muốn vào đại học.

Nhưng bài hát tiêu biểu nhất cho album thứ hai của Bob Dylan vẫn là nhạc phẩm Blowin’ In The Wind (tạm dịch là Lời đáp thoảng bay trong gió). Tính đến nay bài hát đã có hơn 400 phiên bản khác nhau, trong đó có khoảng 60 nghệ sĩ tên tuổi từng ghi âm lại bài này. Trong một lần trả lời phỏng vấn báo Los Angeles Time, Bob Dylan cho biết ông sáng tác bài này chỉ trong vòng 10 phút nhân một buổi chiều tháng tư năm 1962, ngồi trong quán cà phê The Commons tại Greenwhich Village ở New York.

Lời đáp thoáng bay trong gió

Gợi hứng từ một điệu ca truyền thống của người nô lệ da đen (bài No more auction block của dòng nhạc Negro Spiritual), Bob Dylan lúc đầu sáng tác hai đoạn, mỗi đoạn gồm ba lời viết dưới dạng câu hỏi và kết thúc bằng một câu đầy ý nghĩa : Lời đáp nằm trong gió thoáng bay. Không lâu sau đó, Bob Dylan mới viết bổ sung lời thứ ba, giúp cho bản nhạc trở nên cân đối hơn, không những về mặt cấu trúc (3 trên 3) mà nhất là về mặt ý nghĩa : bởi vì theo ca sĩ Gil Turner, người đầu tiên hát bài này, ba khúc nhạc thể hiện cho ba giai đoạn của đời người : thời thơ ấu, lứa thanh xuân và tuổi hoàng hôn.

Bao nhiêu chặng đường phải bước ?
Cho hồn xứng đáng thành người
Bồ câu vượt bao đại dương
Mới được ngủ vùi trên cát

Bao nhiêu đạn dược phải rơi ?
Mới đến ngày im tiếng súng
Bạn thử nghe câu trả lời
Tiếng thầm bay trong gió thổi

Bao năm cần dãy núi non ?
Trước khi biển ngập xói mòn
Bao đời dân tộc phải sống
Mới đến ngày được tự do

Bao lần ngoảnh mặt làm ngơ ?
Cúi đầu không thấy giả vờ
Lời đáp muôn thuở bạn ơi
Thoảng bay thì thầm gió thổi

Bao ngày mắt ta ngước nhìn ?
Mới thấy trời xanh rực rỡ
Bao lần đôi tai lắng nghe
Mới thấu lầm than tiếng khóc

Mạng người hy sinh bao nhiêu ?
Mới hiểu mất mát quá nhiều
Lời đáp thoáng bay vọng lời
Thầm thì lan trong gió thổi

(Bản phóng tác của nhạc phẩm Blowin’ In The Wind)

Được phát hành vào giữa năm 1963, bài hát Blowin’ In The Wind ban đầu không ăn khách với tiếng hát của Bob Dylan mà lại nổi tiếng nhờ phần thể hiện của ban tam ca Peter, Paul and Mary. Giai điệu bình dị dễ nhớ, ca từ mộc mạc nhưng đậm đặc chất thơ : Blowin’ In The Wind nhanh chóng trở thành mẫu gốc của các bản nhạc phản kháng. Nhà phê bình Robert Shelton của báo New York Times mệnh danh Bob Dylan là nhà thiết kế tân kỳ của dòng nhạc folk. Còn nhà sản xuất Bill Randle xem đó là ca khúc hay nhất trong năm.

Tác giả da trắng, tâm hồn da màu

Theo nhà phê bình Michael Gray, nếu như bản nhạc Blowin’ In The Wind tuân thủ hình thức ‘‘bài bản’’ của nhạc folk, thì ngược lại về mặt nội dung Bob Dylan tận dụng biện pháp tu từ, lấy hoán dụ và nhân cách hoá dùng trong Kinh Thánh Tân Ước để đả phá điều được gọi là ‘‘tinh thần yêu nước mù quáng’’. Trong nguyên tác, bài Blowin’ In The Wind là một ca khúc phản kháng nhiều hơn là phản chiến. Ta có thể biết được điều này qua lời kể của các nghệ sĩ da đen thành danh vào thời đó như Sam Cooke, Stevie Wonder và Mavis Staples trong cuộn phim tài liệu No direction home do đạo diễn trứ danh Martin Scorsese quay về Bob Dylan.

Bản nhạc Blowin’ In The Wind được viết vào lúc phong trào đòi quyền công dân cho người da đen của mục sư Martin Luther King đang trỗi dậy trên đất Mỹ. Cùng với một số ca sĩ khác như Joan Baez, Judy Collins, tác giả Bob Dylan dấn thân vào phong trào đấu tranh này. Nhiều người cho rằng Bob Dylan tuy là nghệ sĩ da trắng nhưng lại có tâm hồn của người da đen. Một thanh niên 22 tuổi nhưng lại viết được một bài hát nói lên được nổi thống khổ truyền kiếp của người da màu.

Để tỏ lòng cảm tạ, ca sĩ Sam Cooke viết một bài hát khác vào năm 1964 như một lời đối đáp nhắn nhủ với Bob Dylan, theo đó trong tiếng gió thoảng bay thì thầm hiện về câu nói : rồi nay mai, thay đổi sẽ đến (A change is gonna come). Mãi đến vài năm sau, khi Hoa Kỳ tăng quân tham chiến ở Việt Nam, thì lúc đó Blowin’ In The Wind mới được dùng như một ca khúc phản chiến, được giới thanh niên yêu chuộng trong khuôn viên các trường đại học.

Ban đầu phản kháng, về sau phản chiến

Trong mắt nhà phê bình Andy Gill, Blowin’ In The Wind là bài hát quan trọng đầu tiên của Bob Dylan, đặt nền móng cho cả một sự nghiệp sáng tác. Trong những bài hát trước đó, Bob Dylan phản ánh thế giới xung quanh mình với lối quan sát và góc nhìn của một người viết phóng sự : có thể tinh tế, sắc cạnh nhưng chung quy vẫn gần sát với lối mô tả thực tế. Với nhạc phẩm Blowin’ In The Wind, Bob Dylan tuy lúc ấy còn rất trẻ nhưng đã đạt đến một tầm vóc cao hơn.

Lần đầu tiên, tác giả này chọn lối viết đơn giản mà hiệu quả nhất, dùng chi tiết để nói lên tổng thể, kể một câu chuyện cá biệt để đạt tới mức phổ quát, khi nói về chủ đề tự do con người hiểu theo nghĩa rộng nhất. Không phải ngẫu nhiên mà Bob Dylan mở đầu album với bản nhạc Blowin’ In The Wind, đặt ra nhiều câu hỏi chung, buộc mỗi người phải tự suy ngẫm. Về phần mình, Bob Dylan chọn bài hát kết thúc album này với tựa đề đầy ý nghĩa I shall be free có nghiã là Ta sẽ được tự do.

Cũng không phải ngẫu nhiên mà Bob Dylan đặt tên cho toàn bộ album là The Freewheelin’. Trong nghĩa bóng có nghĩa là lang thang rong chơi, còn trong nghĩa đen là là bánh xe lăn, nhưng lăn một cách tự do chứ không đi vào lối mòn. Ngay từ những năm tháng đầu đời, Bob Dylan đã được công nhận như một tác giả lớn, không chỉ giới hạn trong lãnh vực âm nhạc mà còn được mở rộng sang các phạm trù khác như văn chương xã hội chính trị, bởi tính chất thử nghiệm và dấn thân trong sáng tác.

Điển hình là nhạc phẩm Like a Rolling Stone (Như một hòn đá lăn) dựa vào một bài thơ dài đến 10 trang, mà phiên bản ghi âm đầu tiên thu ngắn lại còn 6 phút. Bài này theo bình chọn của giới phê bình chuyên nghiệp đứng đầu trên danh sách 500 bài hát hay nhất mọi thời đại và do Bob Dylan sáng tác vào năm 24 tuổi.

Đập vỡ khuôn thước, kể cả nơi mình

Tính đến nay, Bob Dylan đã ghi âm hơn 40 album, thử nghiệm cọ xát với đủ mọi thể loại âm nhạc. Số giải thưởng dành riêng cho sự thành tựu của một album hay khen thưởng cho toàn bộ sự nghiệp nhiều không thể kể hết. Được tạp chí Time đưa vào danh sách 100 nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất thế giới trong thế kỷ 20, Bob Dylan còn được nhiều người công nhận là đã góp công vào cuộc cách mạng sáng tác từ những năm 60. Về điểm này tờ báo Newsweek cho rằng sự đóng góp của Dylan cho âm nhạc tương tự như đóng góp của nhà bác học Einstein cho ngành vật lý.

Trong tập nhì quyển hồi ký viết tiếp về giai đoạn sự nghiệp, Bob Dylan ghi nhận các nghệ sĩ đi sau đôi khi đánh giá quá cao về vai trò của ông. Từ Eric Clapton, Bruce Springsteen cho đến Bono của nhóm U2, các ca sĩ này đều công nhận là sáng tác của Dylan đã thay đổi cách tiếp cận của họ với âm nhạc. Cho dù ông xem đó là mộ lời khen đáng quý, nhưng ông vẫn khuyến khích các tài năng đi sau, nên tự tìm một hướng đi cho họ. Từ trước tới nay, ông vẫn quan niệm là giới trẻ cần có một tư duy riêng chứ đừng để cho người khác suy nghĩ thay cho mình.

Ông chủ trương đập vỡ những khuôn thước để rồi đem điều này áp dụng cho chính bản thân, tức là lớp nghệ sĩ trẻ đi sau không cần phải xem những gì ông nói là khuôn vàng thước ngọc. Bởi vì khi nhìn họ, ông lại thấy mình tức là cậu thanh niên Robert Zimmerman mới ngày nào bước vào nghề sáng tác (vô cùng ngưỡng mộ Woody Guthrie). Nhưng nếu chỉ bắt chước đàn anh, thì có lẽ Dylan sẽ không bao giờ trở thành tác giả lớn thực sự. Hoa thơm cỏ lạ khó mà nở rộ khi bị che khuất bởi bóng cây cổ thụ.

Elizabeth Taylor, huyền thoại Hollywood

2011-03-26T06:24:00.001-09:30

Hai giải thưởng Oscar, gần 50 bộ phim đánh dấu nền điện ảnh Hollywood, 7 đời chồng, 8 lần lên xe hoa, một thảm kim cương và đá quý , một tấm lòng vàng và một đôi mắt tím : huyền thoại của nữ hoàng điện ảnh Elizabeth Taylor vừa vĩnh viễn khép lại. Liz Taylor vừa qua đời tại Los Angeles, thọ 79 tuổi.

Chiều ngày 24/03/11 Elizabeth Taylor được đưa về nơi an nghỉ cuối cùng tại nghĩa trang Forest Lawn Memorial Park, tại Glendale ngoại ô Thành phố của những thiên thần Los Angeles. Đây cũng là nơi ông hoàng nhạc pop Michael Jackson, người bạn thân thiết, người hâm mộ nữ hoàng có đôi mắt màu tím đã trở về với lòng đất cách nay chưa đầy hai năm.
Tang lễ của nữ tài tử Elizabeth Taylor đã cử hành trễ ít nhất là 15 phút so với giờ quy định. Đây là một sự cố ý để tôn trọng ý nguyện cuối cùng của bà hoàng Hollywood. Bởi lẽ suốt cuộc đời, Liz luôn đến trễ trong những lần ra mắt công chúng và đối với bà, Thánh Phêrô không phải là một ngoại lệ.
Sinh ra tại Luân Đôn, Elizabeth Taylor luôn hướng về nghệ thuật sân khấu. Bước chân vào nghề từ khi lên mười, nhưng mãi đến năm 1949 sự nghiệp điện ảnh của Elizabeth Taylor mới thực sự bắt đầu cất cánh khi xuất hiện bên cạnh nam tài tử Robert Taylor trong bộ phim Conspirator.
Trong vai một người vợ trẻ van xin chồng từ bỏ các họat động gián điệp cho khối Đông Âu để quay về với đời sống bình thường, Elizabeth Taylor đẹp đến mê hồn. Từ chiếc mũi của người sau này trở thành nữ hoàng Ai Cập Cleopatra trên màn ảnh Hollywood đến đôi mắt màu xanh tím độc nhất vô nhị, từ đôi môi mềm nũng nịu đến cặp gò má hơi cao, từ thái độ khiêu khích đến thân hình nẩy lửa đầy gợi cảm của một cô thiếu nữ mới 17 tuổi đầu ... đã làm mê hoặc những ông phù thủy Hollywood ở vào những năm 1950. Trong số đó phải kể đến Vincente Minnelli, đến George Stevens hay Joseph Mankiewicz.

Dưới chiếc đũa thần của Minnelli, Elizabeth Taylor hiền lành trong vai một cô con gái nhà giàu, trong trắng bước vào đời. Father of the Bride- Bố vợ được cho ra mắt công chúng đúng vào lúc Elizabeth Taylor ở ngòai đời sửa soạn kết hôn với Nicholas Conrad Hilton, con trai chủ nhân khách sạn Hilton.
Hai cuộc hội ngộ với George Stevens để lại hai tác phẩm lớn là A Place in the Sun (1951) và Giant (1956). Cũng nhờ hai tác phẩm này mà Elizabeth đã viết nên những trang đầu của một tình bạn son sắt với hai nam tài tử Montgomery Clift và Rock Hudson.
Với đạo diễn Joseph Mankiewics, Liz Taylor làm điên đảo nghệ thuật thứ bảy qua hai vai diễn Catherine trong tác phẩm Suddenly, Last Summer (1959) và nữ hoàng Ai Cập, Cleopatra (1963).
Trên thực tế thời đại hoàng kim trong sự nghiệp của nữ tài tử Elizabeth Taylor đã dừng lại vào thập niên 70 vì từ đó về sau, bà chỉ đôi lần thoáng xuất hiện trên màn ảnh lớn. Lần cuối cùng vào năm 1994, Liz nhận lời đạo diễn Brian Levant tham gia bộ phim mang tựa đề The Flinstones.

Câu hỏi đặt ra : tại sao cho đến tận ngày hôm nay, giới điện ảnh vẫn mệnh danh Elizabeth Taylor là nữ hoàng Hollywood ? Bên cạnh cuộc sống đầy dẫy những tai tiếng, những cuộc hôn nhân và những lần ly dị gây ồn ào trong công luận, huyền thoại Elizabeth Taylor xuất phát từ chỗ bà là một nghệ sĩ đã chọn cho mình những vai diễn để đời.
Liz đã lớn lên trong thế giới của Hollywood bên cạnh những ngôi sao tí hon như Mickey Rooney, bà từng chia sẻ màn ảnh với những gương mặt đàn anh, đàn chị như Katharine Hepburn, Joan Fontaine, Robert Taylor, Spencer Tracy … với những thần tượng như Rock Hudson hay James Dean …
Trong chưa đầy 50 năm, qua trên dưới 50 tác phẩm nhiều người cho rằng sự nghiệp điện ảnh của nữ hoàng có đôi mắt tím không bền bỉ và đồ sộ cho lắm về mặt khối lượng nhưng xét về chất lượng thì giới phê bình đã phải công nhận rằng, Liz đã có một sự chọn lọc khôn ngoan và sáng suốt để chỉ xuất hiện trong những tác phẩm được coi là « cột trụ của nghệ thuật thứ bảy ».
Elizabeth Taylor từng là cô Rebecca thầm yêu hiệp sĩ Ivanhoe nhưng Rebecca thừa biết rằng một cô con gái Do Thái như nàng không thể có chỗ đứng bên cạnh một nhà quý tộc như chàng Ivanhoe. Trong bộ phim Giant, cùng với Rock Hudson và James Dean, Liz đưa khán giả trở về với thời kỳ mà ngành công nghiệp dầu hỏa của Mỹ bắt đầu phát triển và tạo dựng nên huyền thoại của ông vua giàu hỏa Jett Rink (nhân vật do James Dean thủ vai).
Trong vai Catherine- Suddenly Last Summer-, Liz Taylor đã không ngần ngại lao vào một vai nữ vô cùng phức tạp mà ở đó nhà đạo diễn Mankiewics đã khéo léo đề cập đến những chủ đề cấm kỵ như là mối tình của những người đồng tính, hành động loạn luân ...
Một vai khác đưa tên tuổi của Elizabeth Taylor vào điện Panthéon của nền điện ảnh khi bà nhận thủ vai Maggie bên cạnh Paul Newman trong tác phẩm Cat on a Hot Tin Roof: Maggie một người phụ nữ trẻ đẹp bị chồng ruồng bỏ. Trớ trêu thay, người từng được mệnh danh là "người phụ nữ đẹp nhất thế giới" lại thường hay nhận lấy những vai bị chồng ruồng rẫy. Hầu hết những người chồng của Liz trên màn ảnh đều là những người đồng tính, từ nhân vật Brick trong Cat on a Hot Tin Roof đến Penderton trong Reflections in a Golden Eye.
mà kịch bản được rút ra từ vở kịch cùng tên của Tennessee Williams, Suddenly Last Summer, A Place in the Sun, hay Giant ... đều là những bộ phim phản ánh một khía cạnh ở vào một thời điểm trong xã hội Mỹ.
Hành trình nghệ thuật của Elizabeth Taylor đã đi song song với những chuyển biến trong vai trò và vị trí của nữ giới tại Hoa Kỳ vào những năm 50, 60.
Liz cũng đã tham gia vào công cuộc đấu tranh đòi quyền tự do chọn lựa giới tính bất chấp những phê phán của xã hội. Bằng chứng là bà đã đứng hẳn về phía những con người đau khổ, những người bạn đồng tính khác phái với bà từ Montgomery Clift tới Rock Hudson và gần đây nhất là với ông hoàng nhạc pop Michael Jackson, bất chấp những đồn đãi chung quanh Bambi.
Một tấm lòng vàng
Trên màn ảnh, Elizabeth Taylor thường chọn lấy những vai diễn nẩy lửa hiểu theo cả nghĩa bóng lẫn nghĩa đen, cuộc sống ngoài đời của bà không hẳn như vây .
Jacqueline Monsigny, tác giả cuốn « Elizabeth Taylor, Richard Burton Les Amants Terribles », phác họa lại những năm chung sống đầy sóng gió của đôi vợ chồng nổi tiếng nhất của màn bạc Hollywood và cũng là người bạn thân của gia đình Taylor Burton, khi trả lời đài RFI cho biết : ở ngoài đời Elizabeth Taylor rất khác với hình ảnh của những nhân vật nữ do bà thủ vai :
« Tôi gữi lại hình ảnh của một người đàn bà điềm tĩnh, dễ mến. Hoàn toàn trái ngược với những vai bà thủ diễn trên màn ảnh. Liz Taylor có một tấm lòng vàng. Bà thường giúp đỡ những người chung quanh. Tôi từng trông thấy cặp vợ chồng Taylor - Burton can thiệp giúp một cộng tác viên trong đoàn làm phim tìm được bác sĩ giỏi, để giải phẫu cho con trai anh ta gặp nạn. Cả hai vợ chồng Liz đều rất hào phóng, rộng rãi. Tuy nhiên những lần lui tới gia đình ở Thụy Sĩ, tôi nhận thấy là cả hai người đều bầu bạn với ma men. Họ uống rất nhiều. Elizabeth Taylor khi về làm vợ Burton, bà chọn sống theo nhịp sống của chồng ».
Nói đến Elizabeth Taylor người ta nghĩ ngay đến những hoạt động từ thiện của bà : khi chia tay với Richard Burton, người bà đã hai lần lấy làm chồng, Liz đã không ngần ngại bán đấu giá viên kim cương Taylor Burton hơn 66 carat để gây quỹ lập trường học cho trẻ em nghèo Bostwana. Sau cái chết của người bạn thân Rock Hudson vì Sida, một lần nữa Elizabeth Taylor lại đem tài sản đồ sộ của mình ra để bảo trợ nạn nhân HIV. Jacqueline Monsigny nói về sự hào phóng và tấm lòng của Liz Taylor đối với những nạn nhân Sida. Bà dấn thân để đánh động dư luận vào lúc mà chưa một ngôi sao điện ảnh nào ở Mỹ dám lên tiếng.
« Elizabeth Taylor lao vào cuộc chiến chống Sida khi bà trông thấy những người bạn đồng tính bị virus HIV tàn phá. Tại Mỹ vào đầu những năm 80 thế kỷ trước không ai hiểu vì sao những tài tử trẻ đẹp, vạm vỡ đột nhiên qua đời vì bệnh phổi. Liz Taylor tận mắt chứng kiến thảm họa đối với nam diễn viên Rock Hudson và từ đó bà đã làm tất cả để đánh động dư luận, để xóa bỏ những thành kiến về giới đồng tính, về những người bị nhiễm HIV. Elizabeth Taylor có cả một kho tàng kim cương, đá quý nữ trang trị giá hàng tỷ đô la và bà đã quyết định cống hiến tất cả khoản này cho quỹ chống Sida ».

Tên tuổi của Elizabeth Taylor gắn liền với bộ phim Cleopatra năm 1963 dưới sự điều khiển của đạo diễn người Mỹ gốc Ba Lan, Joseph Mankiewics không hẳn do đây là một thành công rực rỡ về phương diện nghệ thuật. Bộ phim hoành tráng này được coi là một đại xuất phẩm của Hollywood bởi lần đầu tiên trong lịch sử điện ảnh Hoa Kỳ hợp đồng ký với một ngôi sao phá kỷ lục 1 triệu đô la.
Cleopatra cũng phá kỷ lục trước muôn vàn trở ngại mà đoàn làm phim đã vấp phải và nhất là đạo diễn đã phải chiều theo ý bà hoàng Elizabeth khi nhân vật Cleopatra ngả vào vòng tay Marc Antoine do nam diễn viên Richard Burton thủ vai. Chỉ vài tháng sau, Elizabeth Taylor ly dị chồng -lúc đó là Eddie Fisher. Burton bỏ vợ để kết nghĩa trăm năm với Liz. Cuộc hôn nhân này đã gây nhiều xôn xao trong dư luận. Người bạn của gia đình Taylor Burton, Jacqueline Monsigny hồi tưởng lại :
« Trước ống kính, Elizabeth Taylor diễn xuất theo cảm tính. Bà có rất nhiều nghị lực để thể hiện các vai diễn và nhờ vậy mà các nhân vật bà thể hiện đều có tính thuyết phục cao. Có thể nói Elizabeth Taylor nhập vai tài tình tương tự như nam diễn viên gạo cội của Pháp Jean Gabin. Nói đến Elizabeth Taylor người ta nghĩ ngay đến nhân vật Cleopatra, nữ hoàng Ai Cập. Đây là một trong những bộ phim tốn kém nhất, gây nhiều tai tiếng trong dư luận nhất trong lịch sử Hollywood… đặc biệt do chuyện tình đầy sóng gió giữa hai diễn viên chính là Elizabeth Taylor và Richard Burton. Giáo hội Vatican thời đó đã lên án bà là ‘’người phụ nữ sống trong tội lỗi’’ nhưng không hề đả động tới ‘’tội lỗi của người đàn ông’’"
Elizabeth Taylor đã tám lần lên xe hoa, qua bảy đời chồng (hai lần kết hôn với nam diễn viên Richard Burton) vàng bạc, châu báu không thiếu. Liz đã lên đến đỉnh cao của nghệ thuật, đoạt hai giải thưởng Oscar dành cho nữ diễn viên xuất sắc nhất. Dư luận Mỹ từng dành cho bà rất nhiều cảm tình khi người chồng thứ ba của Elizabeth Taylor là Mike Todd qua đời trong một tai nạn máy bay. Cũng lại dư luận đó đã gay gắt phê phán bà khi Liz cướp chồng của người bạn thân thiết là Debbie Reynolds, nam danh ca Eddie Fischer.
Hồi kết như đã biết là Elizabeth Taylor đã chẳng ngần ngại kết thúc hợp đồng với Fisher khi con tim bà thuộc về Richard Burton. Ngày Burton qua đời, Elizabeth Taylor đã khóc rất nhiều. Xa ống kính của báo chí, Liz đã một mình tìm đến ngôi mộ của Burton tại một nghĩa trang buồn bên Thụy Sĩ.

Liz Taylor với đôi vợ chồng Debbie Reynolds

Reuters

Cuộc đời đầy sóng gió và quá độ

Cat on a Hot Tin Roof

Soudain l'été dernier de J.L. MANKIEWICZ (B-A)... par Petite-Marrante

Những vai diễn để đời

Reuters

Ngôi sao trong số những vì sao

Giai thoại tình ca : 40 năm nhạc phẩm Love Story

2011-03-21T05:40:00.000-09:30

Cách đây đúng 40 năm, ngày 20/3/1971, nhạc phẩm chủ đề của bộ phim Love Story nhảy vọt lên hạng đầu thị trường nhạc nhẹ Hoa Kỳ, để rồi ngự trị trên đỉnh cao trong vòng 4 tuần liên tục. Ca khúc ăn khách thời bấy giờ là của Andy Williams, nhưng sau đó đã đi vòng quanh trái đất với gần 800 phiên bản, ghi âm bằng 25 thứ tiếng, kể cả tiếng Việt.

Nhiều nhà phê bình cho rằng Love Story là một bản nhạc xuất sắc, xứng đáng được liệt vào hàng kiệt tác. Theo bình chọn của Viện Phim ảnh Hoa Kỳ American Film Institute, tác phẩm này nằm trong 100 bản nhạc phim hay nhất mọi thời đại. Nhạc phim Love Story đứng hạng thứ 9, chỉ thua các nhạc phim kinh điển như Casablanca, Cuốn theo chiều gió, West Side Story, Bác sĩ Zhivago nhưng lại vượt qua mặt My Fair Lady, Bố già, Titanic hay Đỉnh gió hú.

Bản nhạc chủ đề gắn liền với bộ phim đến nỗi ít có ai còn nhớ tựa bài hát ban đầu của nó là Where do I begin (tạm dịch là Bắt đầu từ đâu). Khi nghe những nốt nhạc dạo đầu trỗi lên, có lẽ mọi người đều nhận ra ngay và gọi đó là bài Love Story. Một giai điệu nhẹ nhàng lãng mạn, miên man dịu dàng, gieo vào hồn người một chút cảm giác bâng khuâng, một thời xao xuyến rung động. Những nốt nhạc trầm khiến cho tâm hồn thoáng buồn, trong lòng khoảnh khắc tơ vương.

Một trong những nhạc phim hay nhất mọi thời đại

Trong làng nhạc quốc tế, một trong những giọng ca hát trội nhất nhạc phẩm Love Story (Where do I begin) trong tiếng Anh vẫn là danh ca Shirley Bassey. Phiên bản của Shirley rất dễ nhận ra nhờ khúc nhạc dạo đầu với bộ gõ. Ngoài cách nhả chữ độc đáo, hát thoát theo làn hơi nhưng vẫn rõ âm trong những đoạn cao trào, Shirley Bassey còn có sở trường chuyển nhịp hất câu, mà người nghe thường tìm thấy nơi Giọng ca vàng Frank Sinatra. Thành danh từ những năm 1962 – 1963, Shirley Bassey nhờ vào nhạc phẩm Love Story mà được đăng quang thành nữ hoàng của dòng nhạc phim vào thập niên 70. Hầu hết các ca khúc chủ đề của loạt phim điệp viên 007 trong giai đoạn này đều do bà ghi âm. Trong đó có nhạc phẩm Diamonds are Forever, phát hành vào năm 1971, tức là hầu như cùng thời với nhạc phẩm Chuyện tình. Một giọng hát trau chuốt mài dũa tựa như một viên đá quý. Cũng từ đó mà giới chuyên ngành đặt cho Shirley Bassey cho cái biệt danh Diva kim cương (Diamond diva)

Trước khi nổi tiếng là một bản tình ca ướt đẫm nước mắt, nhạc phẩm Love Story trước hết là giai điệu chủ đề của bộ phim của đạo diễn Arthur Hiller. Bộ phim ra mắt khán giả vào cuối năm 1970 (nói cho chính xác là vào ngày 16/12/1970), dựa theo quyển tiểu thuyết vô cùng ăn khách của Erich Segal. Đối với ngành xuất bản, Erich Segal là nhà văn nổi tiếng nhờ một tác phẩm duy nhất, cho dù ông đã sáng tác nhiều cuốn truyện sau đó.

Từ tiểu thuyết phóng tác thành phim

Ban đầu được viết như một kịch bản phim, Love Story không được một hãng phim nào mua bản quyền, nên mới được viết lại thành truyện ngắn đăng trên báo, rồi được hoàn chỉnh thành một quyển tiểu thuyết dày 127 trang, phát hành đúng vào Ngày lễ tình yêu Valentine năm 1970. Khi được hãng phim Paramount chuyển thể lên màn ảnh lớn, bộ phim Love Story làm thổn thức rung động hàng triệu con tim trên thế giới với câu chuyện thương tâm của đôi tình nhân trẻ, yêu nhau ở trường đại học, nhưng lại bị gia đình cấm cản ngăn cách.

Mối tình dang dở ngang trái giữa Jenny một nữ sinh nhà nghèo với Oliver, chàng trai con nhà giàu trở thành tấn bi kịch đẫm lệ, khi căn bệnh ung thư máu cướp đi sinh mạng của cô gái hiền lành. Một lời thoại ở trong phim ("Love means never having to say you're sorry"...) trở thành một trong những câu nói bất hủ của lịch sử điện ảnh Mỹ. Cũng như câu ghi chú ở trang bìa quyển tiểu thuyết : Nàng yêu Mozart, Bach, nhóm Beatles…và Tôi. Có người nói đùa rằng : Nhờ phim này mà tác giả hái ra bạc triệu, các nhà sản xuất khăn mùi xoa cũng vậy.

Nhạc phẩm Love Story do được sáng tác cho bộ phim Mỹ cùng tên với Ali MacGraw và Ryan O’Neal trong vai chính và do đạo diễn Arthur Hiller thực hiện vào năm 1970, nên vẫn được xem là một ca khúc của làng nhạc Anh Mỹ. Thật ra, đây là một bản nhạc Pháp (Une histoire d’amour) do nhạc sĩ Francis Lai sáng tác. Ông nổi tiếng trong làng nhạc phim, từng sáng tác cho 70 phim truyện, trong đó có Un homme et une femme (Một người đàn ông và một người đàn bà) và Le passage de la pluie (Lữ khách đêm mưa).

Thân thế tác giả bài hát

Nổi danh cùng thời với các tác giả Pháp Maurice Jarre (Bác sĩ Zhivago, Lawrence of Arabia) và Michel Legrand (Thomas Crown – Les moulins de mon coeur), tên tuổi của ông đi vòng quanh thế giới sau khi các bài hát được chuyển lời sang nhiều thứ tiếng. Nhạc phẩm Chuyện tình đoạt cùng lúc hai giải Oscar và Quả cầu vàng dành cho ca khúc nhạc phim hay nhất năm 1971, tức cách đây vừa đúng 40 năm. Phiên bản tiếng Việt là do nhạc sĩ Phạm Duy đặt lời.

Sinh năm 1932 tại miền nam nước Pháp, nhạc sĩ Francis Lai tốt nghiệp nhạc viện thành phố Nice, trước khi đến Paris để lập nghiệp. Thời thanh niên, ông trao giồi thêm nhạc lý với nhiều bậc đàn anh, trong đó có tác giả Bernard Dimey, người đã hướng dẫn ông trong lãnh vực sáng tác nhạc phim. Nổi tiếng trên khắp thế giới từ những năm 1960 như là một trong những gương mặt tiêu biểu của trường phái lãng mạn, Francis Lai tách ra khỏi xu hướng hiện thực của dòng nhạc Pháp những năm 1950.

Tác giả Francis Lai quan niệm rằng âm nhạc là một ngôn ngữ không biên giới, chẳng cần đến ca từ mà vẫn có thể ăn sâu vào lòng người. Hầu hết các bản nhạc (kể cả bài Love Story) do ông sáng tác đều không có lời, ca từ tiếng Pháp hay tiếng Anh chỉ được đặt sau đó. Ảnh hưởng này phần lớn xuất phát từ việc ông rất mê nhạc jazz, thời còn trẻ ông ngưỡng mộ hai cây đại thụ là Charlie Parker và Stan Getz.

Trái với điều mà nhiều người lầm tưởng, nhạc khí sở trường của Francis Lai là phong cầm chứ không phải dương cầm hay vĩ cầm, cho dù ông dùng khá nhiều bộ đàn dây để phối khí hòa âm các sáng tác của mình. Bên cạnh đó, ông còn sáng tác rất nhiều ca khúc ăn khách trong làng nhạc nhẹ. Tính tổng cộng, có trên dưới 60 nghệ sĩ tên tuổi từng hát nhạc của ông, kể cả Edith Piaf, Dalida, Aznavour, Patricia Kaas, phía Pháp, Ella Fitzgerald, Elton John hay Carly Simon phía Anh Mỹ.

Giai thoại sáng tác, huyền thoại tình ca

Tính đến nay, Francis Lai đã soạn hơn 600 bản nhạc, hơn một nửa là nhạc phim không lời. Nhưng trong hoàn cảnh nào ông đã sáng tác giai điệu chủ đề của bộ phim Love Story ? Thật ra, ông đã thành danh trong làng nhạc quốc tế từ năm 1966, nhờ soạn ca khúc chủ đề của bộ phim Un Homme et une Femme của đạo diễn Claude Lelouch. Phim này từng đoạt Cành cọ vàng tại Cannes và 4 giải Oscar. Từ năm đó trở đi, ông rất bận rộn với công việc do được nhiều đạo diễn mời hợp tác.

Chính cũng vì thế mà ông đã hai lần từ chối khi hãng phim Paramount có dự án chuyển thể tiểu thuyết Love Story lên màn bạc, bởi vì vào thời điểm đó ông đang phải soạn nhạc chủ đề cho bốn phim khác nhau. Nhà sản xuất người Mỹ Bob Evans mới gọi điện thoại cho nam tài tử Alain Delon nhờ anh thuyết phục tác giả, vì biết rằng hai người là bạn thân của nhau. Vì nể tình bạn, nên Francis Lai lúc đó mới nhận lời, nhưng loay hoay mãi vẫn không tìm ra được một giai điệu ưng ý.

Theo lời kể của chính tác giả thì ông tìm được khúc nhạc Love Story vào lúc nửa khuya, ban đầu sáng tác trên 4 nốt nhạc căn bản, nhưng làm như vậy thì lại gần giống với cấu trúc của một giai điệu vô cùng ăn khách hai năm về trước là nhạc phẩm chủ đề của bộ phim Romeo & Juliette (A Time For Us của Nino Rota). Do vậy trong câu mở đầu của mỗi đoạn ông cho thêm một nốt nhạc, biến thành 5 trong khi các câu kế tiếp chỉ có 4, nhưng có lẽ cũng vì thế mà giai điệu trở nên lâm ly hơn. Hàng thập niên sau, bản nhạc này vẫn không có một vết nhăn, phần lớn cũng vì giai điệu tự nó đã đứng vững, không lời mà vẫn lôi cuốn. Nhìn lại, mỗi bài hát thường có một giai thoại. Trong trường hợp của Love Story, bản tình ca này đã đi vào huyền thoại.

Pháp đề cử Amaury Vassili đi tranh giải Eurovision

2011-03-05T10:34:00.000-09:30

Vào trung tuần tháng 2, ca sĩ trẻ tuổi Amaury Vassili đã được chọn để đại diện cho nước Pháp đi tranh giải thưởng ca nhạc truyền hình châu Âu Eurovision. Giải này sẽ được tổ chức tại Düsseldorf, bên Đức vào ngày 14/5. Đúng với thông lệ, quốc gia đoạt giải vào năm trước trở thành nước chủ nhà tổ chức vào năm sau.

Lần này dưới màu cờ của nước Pháp, Amaury Vassili sẽ đi tranh giải Eurovision với một ca khúc hát bằng tiếng corse. Bài hát mang tựa đề là Sonniu có nghĩa là Giấc mơ đã được sáng tác riêng cho Amaury nhân dịp này. Theo lời nam ca sĩ, sở dĩ anh chọn thể hiện ngôn ngữ địa phương của hải đảo miền nam nước Pháp, là vì tiếng corse rất gần gũi với tiếng Ý, vì thế mà rất hợp với chất giọng tenor của anh, chuyên hát thể loại nhạc pop dung hòa với opera. Hiện giờ, anh còn phải hoàn tất việc ghi âm ca khúc cũng như quay cuộn video clip để minh họa cho bài hát Sonniu trước ngày 14 tháng 3 tức là thời hạn chót.

Thành danh vào năm 2009 với tập nhạc đầu tay mang tựa đề Vincero, Amaury Vassili đã làm việc không ngơi nghỉ trong suốt hai năm qua. Album này đã giúp cho anh giành được một đĩa bạch kim trên thị trường Pháp, và lọt vào danh sách 10 tập nhạc bán chạy nhất tại Nam Phi, Ai Len, Ba Lan, Nga, Thụy Điển, Hồng Kông và Singapore. Vừa từ châu Á trở về cuối năm 2010, anh lại vào phòng ghi âm để cho ra mắt kịp thời đầu năm nay album thứ nhì với tựa đề Cantero.

Giọng ca tenor hát nhạc kịch

Bao gồm tổng cộng là 14 bài hát, album thứ nhì khai thác bí quyết thành công của tập nhạc trước xen kẻ sáng tác mới với ca khúc vang bóng một thời, dung hòa giai điệu nhạc nhẹ với lối phối khí hòa âm đậm đặc chất giao hưởng, thính phòng. Trên tập nhạc này, Amaury thể hiện lại những nhạc phẩm quen thuộc của các bậc đàn anh: chẳng hạn như nhạc phẩm Con Te Partiro của Andrea Bocelli, Caruso của Lucio Dalla, Miserere của Zucchero.

Đây cũng là lần đầu tiên, Amaury Vassili thử sức với thể loại nhạc kịch của sân khấu Broadway (musical) bởi vì ca khúc đầu tiên trích từ album này là bài hát Maria, một trong những giai điệu chủ đề rất quen thuộc của vở ca nhạc kịch West Side Story do Leonard Bernstein và Stephen Sondheim sáng tác.

Tuy là ca sĩ Pháp, nhưng Amaury Vassili lại chủ yếu hát bằng tiếng Ý, một ngôn ngữ mà theo anh thích hợp hơn với cách phát âm nhã chữ của mình. Có lẽ cũng vì thế mà khi anh thâu các ca khúc tiếng Pháp, Amaury thường chọn các phiên bản chuyển dịch sang tiếng Ý thay vì ghi âm trong nguyên tác. Đó là trường hợp của nhạc phẩm Ecris l’histoire (tạm dịch là Làm chủ số phận) của nam ca sĩ quá cố Gregory Lemarchal.

Người Pháp mà chuyên hát tiếng Ý

Trên album của mình, Amaury hát phiên bản phóng tác băng tiếng Ý với tựa đề Lo so que Tu. Tuy nhiên vẫn có một vài trường hợp ngoại lệ, vì trên sân khấu, anh đã từng hát nhạc Pháp trong nguyên tác, thường là các nhạc phẩm kinh điển của Aznavour hay của Michel Legrand. Do nhận được nhiều sự tán thưởng từ phía khán thính giả mà lần này, Amaury Vassili đã ghi âm bài Les Moulins de mon coeur tạm dịch là Cối xay giữa trời.

Nhìn sỏi đá nhẹ rơi
Rơi trên dòng nước suối
Lung linh cụm sóng trồi
Nghìn thổn thức chưa vơi

Nghe những chùm tơ rối
Không thành tà lụa mới
Tắt nắng mai quên đời
Hoa hướng dương lạc lối

Tên em gọi gió may
Thoảng trên dòng nước xoáy
Tim ta nhịp cối xay
Nhẹ quay theo gió đầy

Thời gian cánh hạc bay
Hạc bay qua song cửa
Hạ tàn trong nhịp mưa
Làm cối xay chết ngữa

Thu về buồn tàng cây
Trời không còn xanh biếc
Lá thay màu vĩnh biệt
Hương vàng tóc em say

Sỏi đá nào còn rơi ?
Cho chạnh lòng nước suối
Gió mùa làm chết đuối
Cối xay đứng giữa trời

Làn hơi khỏe khoắn đầy đặn của Amaury Vassili khiến cho nhiều người so sánh giọng ca trẻ tuổi này với Andrea Bocelli. Nhưng khác với bậc đàn anh, Amaury không được đào tạo bài bản chính quy, thông qua các trường lớp dạy nhạc opera, cho nên ca sĩ người Pháp không tránh khỏi một số lời chỉ trích của giới sành điệu chuyên nghiệp, họ cho rằng tài năng của Amaury đã trau dồi, tôi luyện tay nghề đến đâu mà dám "đụng" đến dòng nhạc opera. Đó là quan điểm của những người khó tính nhất.

Người đi sau có triển vọng về đầu ?

Đổi lại, những người bênh vực cho Amaury thì lại nghĩ rằng việc dung hòa opera với nhạc nhẹ sẽ giúp phổ biến các giai điệu hàn lâm cổ điển, do vừa tầm vừa cỡ nên dễ truyền đạt hơn đến đối tượng thanh niên. Dù gì đi nữa, chất giọng ca của Amaury khá đầy đặn và không mỏng hơi, so với nhiều tiếng hát trong cùng một thể loại. Nhờ vào vóc dáng cao ráo, tướng mạo bảnh bao, nên Amaury bước vào sân chơi, cạnh tranh trực tiếp với ca sĩ Josh Groban hay nhóm tứ tấu Il Divo.

Việc Amaury Vassili nhận lời đi tranh giải thưởng ca nhạc truyền hình châu Âu Eurovision thoạt nhìn có vẻ như một điều hiển nhiên, nhưng thật ra ca sĩ trẻ tuổi này cho biết là anh quyết định nhận lời sau nhiều lần đắn đo do dự. Lần cuối nước Pháp đoạt giải này là vào năm 1977 nhờ giọng ca của Marie Myriam với nhạc phẩm L’oiseau et l’enfant. Từ đó trở đi, hầu hết các ca sĩ Pháp từ Natasha Saint Pier cho đến Patricia Kaas cao lắm thì chỉ lọt vào danh sách 5 nước đứng đầu bảng xếp hạng chứ chưa thể giành ngôi vị quán quân.

Sự kiện Amaury Vassili đại diện cho nước Pháp đi tranh giải cũng hàm chứa thêm một yếu tố rủi ro khác, dòng nhạc pop opera không phải là thể loại thịnh hành nhất tại cuộc thi này, trong khi đa số các ca sĩ thi hát thường chọn những ca khúc sôi động, phụ họa bởi các màn vũ đạo ngoạn mục, lối dàn dựng bắt mắt. Về điểm này, Amaury Vassili không quá đỗi bi quan và cho rằng một sự chọn lựa khác hẳn với những gì thường được thấy tại kỳ thi Eurovision sẽ thuyết phục được các ban giám khảo và đem lại cho anh nhiều may mắn. Trong trường hợp đó, biết đâu chừng người đến sau mà lại có triển vọng về đầu.

Luis Miguel: du dương tình nồng, tâm hồn cháy bỏng

2011-02-26T07:26:00.001-09:30

Ban đầu thần đồng, Luis Miguel nay là ông hoàng nhạc bolero (DR)

Một giọng ca ấm nồng tràn đầy sức sống. Một cặp mắt xanh ngã ánh nâu vàng. Vào năm 40 tuổi, Luis Miguel được mệnh danh ông hoàng của dòng nhạc bolero, trị vì trên khắp Nam Mỹ từ hơn 2 thập niên nay. Người Mêhicô nói rằng : chất giọng của Luis Miguel vũ bão như sóng ngầm, nhưng trong nét rắn chắc ấy vẫn tiềm tàng chút tiếng thầm, dịu dàng nhịp mưa rơi.

Khi anh mới vào nghề, không ai có thể tiên đoán rằng sự nghiệp của Luis Miguel sẽ thành công một cách rực rỡ đến như vậy. Tuy chỉ mới 40 tuổi, nhưng thật ra Luis Miguel lại có đến 30 năm tay nghề, bởi vì anh bắt đầu đi hát từ năm lên 10. Tính đến nay, anh đã ghi âm 14 album, chủ yếu bằng tiếng Tây Ban Nha, và đã bán hơn 70 triệu bản trên toàn thế giới.

Trong số các nghệ sĩ hát tiếng nước ngoài, dường như Luis Miguel là gương mặt duy nhất đoạt đến 9 Grammy, giải thưởng cao quý nhất của làng nhạc Mỹ, trong đó có 5 giải Grammy dành cho dòng nhạc La tinh và 4 giải trong thể loại nhạc nhẹ. Đáng ngạc nhiên hơn nữa là anh được làng nhạc Mêhicô trao tặng giải thành tựu sự nghiệp, dù lúc đó anh mới chỉ 35 tuổi mà thôi.

Ngoài 30 tuổi mà đã thành tựu sự nghiệp

Khi lên nhận giải này tại nhà hát quốc gia, anh đã trình bày nhạc phẩm Mañana de carnaval, phiên bản chuyển dịch từ ca khúc chủ đề của bộ phim Orfeo Negro. Nguyên tác bài hát là một ca khúc bossa nova, được anh phối lại theo điệu bolero. Nghe phiên bản phóng tác của anh, ta có thể tự nhủ : trong dòng nhạc tình Tây Ban Nha, Luis Miguel hầu như không có đối thủ.

Nắng xanh mọc cánh bình minh
Ban mai hương gối non tình
Đọng trong hạt sương thức tỉnh
Thiên nhiên bừng giấc yên bình

Trời ban hồng phúc nơi này
Thiên đường cõi chốn về đây
Mùa xuân điệp khúc trỗi dậy
Tình nhân muôn thuở ngất ngây

Trong ta tiếng hát đắm say
Ngợi ca giai điệu tim đầy
Nhịp thầm trái tim biết mấy
Giọt vui ướt đẫm phút giây

Ngày non ươm nắng ban mai
Ánh xuân sưởi ấm hình hài
Dương quang quyện sương nhớ mãi
Cõi trần phút chốc thiên thai

Sinh tại thành phố San Juan, Puerto Rico, Luis Miguel thừa hưởng dòng máu nghệ sĩ của song thân : bố là ca sĩ chuyên nghiệp, mẹ là diễn viên điện ảnh. Thời còn nhỏ Luis Miguel theo gia đình sang Mêhicô lập nghiệp. Nhờ vào sự dìu dắt của thân phụ, cậu bé vào năm 11 tuổi ghi âm album đầu tay mang tựa đề El Sol, có nghĩa là Mặt trời. Ngoài Mêhicô, tập nhạc này còn ăn khách tại các nước Nam Mỹ (Colombia, Venezuela, Chilê và Argentina).

(Bản phóng tác của nhạc phẩm Mañana de Carnaval )

Thần đồng Thái Dương : giọng ca của những lần đầu

Bước đầu rực rỡ, khởi nghiệp sáng chói : cái biệt danh Thần đồng Thái dương đến với anh từ đấy. Năm 15 tuổi, Luis Miguel về nhì trong cuộc thi tiếng hát truyền hình nhân kỳ liên hoan San Remo, nhờ vậy mà bắt đầu nổi tiếng tại Ý và Tây Ban Nha. Đó cũng là năm mà anh đoạt giải Grammy đầu tiên nhờ vào bản nhạc "Me Gustas Tal Como Eres" (tựa tiếng anh là I Like You Just The Way You Are) song ca với Sheena Easton. Giải thưởng này sẽ mở đường cho một loạt giải thưởng quốc tế khác, giúp cho giọng ca Luis Miguel càng có thêm tầm cỡ, bề thế.

Thật vậy tại Nam Mỹ, người ta mệnh danh Luis Miguel là "giọng ca của những lần đầu". Anh là ca sĩ La tinh đầu tiên có đến 5 đĩa vàng trên thị trường Hoa Kỳ, có tên tuổi được gắn trên đại lộ danh vọng Hollywood Walk of Fame vào năm 1996. Tại các nước Nam Mỹ, anh thường xuyên lập kỷ lục vì mỗi album của anh đều biến thành đĩa kim cương với hơn một triệu bản trở lên. Tại nước nhà, anh ngự trị trên đỉnh cao trong suốt hai thập niên liền.

Tình ca kinh điển, phối khí tân thời

Vào năm 2002, anh lập kỷ lục với vòng lưu diễn quốc tế trong vòng 8 tháng thu hút hơn 400 ngàn khán giả, số ban của đĩa hát này đạt đến mức 4 lần đĩa bạch kim chỉ nội trong ba ngày đầu tung ra thị trường. Một năm sau đó, anh lại được thái tử Felipe của Tây Ban Nha khen tặng với giải thưởng thành tựu sự nghiệp. Luis Miguel đương nhiên trở thành đại sứ âm nhạc, góp phần phổ biến rộng rãi các ca khúc Tây Ban Nha ngoài khối các quốc gia sử dụng ngôn ngữ này.

Nhiều nhà phê bình đánh giá : về mặt ảnh hưởng Luis Miguel đã giúp cho văn hóa Tây Ban Nha tỏa sáng trên thế giới hơn bất cứ chiến dịch quảng cáo nào. Thời còn nhỏ, thần đồng âm nhạc chủ yếu hát nhạc pop, nhưng khi lớn lên giọng ca trầm hẳn đi, anh đã biết chuyển hướng kịp thời : hát những bản tình ca kinh điển nhất nhưng với lối hòa âm phối khí trẻ trung tân thời.

Trên sân khấu, anh lúc nào cũng xuất hiện trong những bộ âu phục thời trang đắt tiền thường là màu sẫm, nhờ vậy mà tướng mạo thêm lịch lãm, phong thái càng hào hoa. Có người cho rằng ban tứ tấu Il Divo đã gợi hứng rất nhiều từ Luis Miguel để xây dựng phong cách và hình ảnh của họ. Dù gì đi nữa, Luis Miguel đã mở đường dẫn bước cho các nghệ sĩ La tinh chinh phục thị trường quốc tế.

Âm vực chuẩn mực, vũ bão cao trào

Bí quyết thành công của Luis Miguel trước hết nằm ở trong chất giọng : trung trầm, nồng ấm và nhất là khoảng âm vực vừa có chiều sâu lẫn độ rộng. Học hỏi từ thân phụ (ca sĩ Luisito Rey), anh hát với làn hơi đầy đặn, biết luyến láy thật dài ở những âm giữa mà vẫn không yếu hơi ở cuối câu.

Một điều khá cần thiết khi hát bằng tiếng Tây Ban Nha, vì ca sĩ cần hát tròn vành rõ chữ, chứ không có lược bỏ hay hát thoát những âm cuối như trong tiếng Pháp. Tuy hát nhạc tình, trong đó có rất nhiều bài kinh điển như Historia de un amor (Chuyện một mối tình), Perfidia (tạm dịch là Phản bội), hay Solamente une vez (Chỉ một lần thôi), nhưng trên sân khấu Luis Miguel có một lối diễn đạt đầy nam tính, dữ dội như mãnh thú.

Một giọng ca vũ bão tiếng sấm trong những đoạn cao trào, để rồi du dương vuốt ve như đang ân ái với người yêu. Đâu đó, anh đặt ra chuẩn mực cho dòng nhạc bolero và gợi hứng cho các ca sĩ đi sau. Nhờ kinh nghiệm thâm niên mà trong cách khoác áo mới cho những bản nhạc xưa, Luis Miguel vẫn giữ được cái cốt cách của tình ca Tây Ban Nha, tuyệt vời dục cảm. Một tâm hồn La tinh không bao giờ lãng mạn nửa vời, mà lại đam mê cháy bỏng cho đến tột cùng.

Sylvie Vartan: nửa thế kỷ hát cho người, tạ ơn đời

2011-02-19T07:39:00.001-09:30

Đối với một người mà ban đầu không muốn chọn nghề ca hát, Sylvie Vartan lại là một trong những ca sĩ Pháp có sự nghiệp bền vững nhất. Bóng thời gian mới đó mà đã vụt bay. Từ cái ngày cô tập tểnh bước vào nghề ca hát một cách bất đắc dĩ vào năm 1961, tính đến nay đã là 50 năm. Nửa thế kỷ hát cho người, nửa thế kỷ tạ ơn đời.

Sinh năm 1944 tại Iskrets, Sylvie Vartan là người gốc Bulgary. Bố cô là tùy viên sứ quán Pháp tại Sofia, còn ông nội là giám đốc công ty điện lực quốc gia. Gia đình cô chạy trốn chế độ cộng sản sang Pháp định cư năm 1952, Sylvie lúc đó mới lên 8. Mãi đến năm 1990, Sylvie Vartna mới được dịp về tham quê cha lần đầu tiên. Thời còn nhỏ, cô bé chăm chỉ học giỏi, nhưng thật ra lại nuôi mộng trở thành diễn viên điện ảnh, chứ không phải là ca sĩ.

Năm lên 6, cô đã từng đóng trong một bộ phim lịch sử cổ trang kể lại thời kỳ Bulgary bị đế chế Thổ Nhĩ Kỳ chinh phục xâm chiếm. Vì thế mà nhiều lần, Sylvie ngỏ ý xin mẹ cho cô theo học lớp đào tạo diễn xuất. Sợ con mình xao lãng việc học, bà mẹ mới bảo : đậu bằng tú tài cho xong, rồi lúc đó hãy tính. Trong gia đình, Sylvie có một người anh trai tên là Eddie Vartan, có khiếu chơi đàn nên thường tham gia vào các ban nhạc nghiệp dư, cũng từ đó mà anh quen biết nhiều giới nghệ sĩ.

Sylvie Vartan ngẫu nhiên thành ca sĩ

Cho đến một ngày kia, bạn của Eddie là nam ca sĩ Frankie Jordan chuẩn bị vào phòng thu để ghi âm một bản song ca (bài Panne d’essence), thì vào giờ chót cô ca sĩ hát chung lại không đến. Không còn ai khác để thay thế, Eddy Vartan mới cấp tốc kéo cô em gái Sylvie từ nhà đến phòng ghi âm. Tưởng chừng hát thử cho vui, nào ngờ lại thành đĩa thật. Nhờ ca khúc này mà tên tuổi của Sylvie được lăng xê vào năm 1961. Vài năm sau đó, tên tuổi của Frankie Jordan chìm hẳn, còn Sylvie thì lại nổi đình nổi đám.

Từ năm 1963, thời kỳ phát hành nhạc phẩm En écoutant la pluie (Nghe nhịp mưa rơi), Sylvie Vartan cùng với France Gall và Françoise Hardy trở thành những gương mặt tiêu biểu của dòng nhạc trẻ những năm 60 tại Pháp. Phong trào này được gọi là yé yé phiên âm từ chữ yeah yeah của Mỹ. Sau khi cất cánh, sự nghịêp của cô đạt đến tột đỉnh vào những năm 68, 69 và vẫn tiếp tục sáng chói qua bao thập niên nhờ biết áp ứng nhu cầu thị hiếu của người nghe và nhất là thích nghi với các phong trào âm nhạc thời thượng từ nhạc kích động disco cho đến nhạc pop những năm 80 và 90. Mãi đến những năm sau này, Sylvie mới dần dần chuyển qua hát nhạc ‘‘nghiêm túc’’, chú trọng nhiều hơn đến ca từ ý tứ của bài hát, chứ không còn chạy theo những giai điệu dễ nhớ nhưng với lời ca vô thưởng vô phạt : nghe cũng được mà không nghe thì cũng chẳng sao.

Sau hơn 40 năm thành công trong sự nghiệp ca hát, Sylvie Vartan vẫn trụ lại trong làng nhạc nhờ một lượng fan hâm mộ đông đảo thuộc vào nhiều thành phần và lứa tuổi, nhưng chủ yếu cũng vì cô làm việc không ngơi nghỉ, ghi âm đến 3 album chỉ trong 4 năm vừa qua. Tập nhạc gần đây nhất của cô mang tựa đề Soleil bleu (Mặt trời màu xanh) vừa được trình làng vào tháng 12 vừa qua, hầu như cùng một lúc với đĩa đơn mới của Johnny Hallyday (nhạc phẩm Jamais seul tạm dịch là Không bao giờ cô đơn do Mathieu Chedid sáng tác).

Đi tìm những cảm hứng mới

Lần này, Sylvie Vartan triệu tập các tác giả thuộc thế hệ mới như Julien Doré, Arthur H, Keren Ann để soạn cho cô một album mang đậm sắc thái của nhạc pop kết hợp với nhạc folk. Họp tác với các ngòi bút trẻ là một cách để cho cô đi tìm những cảm hứng mới. Sở trường của Sylvie Vartan không phải là lối hát mộc, nên lần này cô được trợ bởi một lối hoà âm đa tầng, cuồn cuộn lớp lớp, khác với những gì cô thường hát nhưng chưa chắc gì sắc sảo bằng các tập nhạc trước.

Bên cạnh những sáng tác mới, Sylvie Vartan còn ghi âm lại (cover) một số ca khúc quen thuộc, trong đó có tập nhạc Nouvelle Vague Làn sóng mới bao gồm những ca khúc bất hủ thập niên 60 của các nghệ sĩ ăn khách cùng thời. Lối hoà âm phối khí khi thì phá cách, lúc thì rất gần giống với nguyên tác nhưng nhìn chung vẫn ngợi lại cho người nghe cả một khung trời kỷ niệm, nhất là đối với tất cả những ai đã lớn lên trong giai đoạn này.

Thời còn trẻ, Sylvie Vartan đã tạng cho làng nhạc Pháp nhiều ca khúc bất hủ : Dòng sông tuổi nhỏ, Anh thì không, Em đẹp nhất đêm nay đều đã từng được chuyển dịch sang lời Việt. Trên cuộn CD Làn sóng mới, Sylvie Vartan ghi âm trong tiếng Anh lẫn tiếng Pháp toàn là những ca khúc để đời. Trong tiếng Pháp thì có các bài như Souvenir Souvenir (Kỷ niệm) của Johnny Hallyday, Il est 5h Paris s’éveille (5 giờ sáng Paris thức dậy) của Jacques Dutronc, Le temps de l’amour (Một thời để yêu) của Françoise Hardy. Trong tiếng Anh thì có các sáng tác của Bob Dylan. Leonard Cohen và ban nhạc The Mamas and the Papas.

Khoác áo mới cho những tình khúc vang bóng một thời. Sân chơi của Sylvie Vartan tựa như một cái nháy mắt đối với tất cả những người mến mộ, trung thành với cô ca sĩ tóc vàng từ bao thập niên qua. Vào lúc mà tại Pháp đang có xu hướng hoài niệm, ôn lại những hình ảnh xinh đẹp giai điệu êm đềm của cái thuở xa xưa, tiêu biểu qua các đợt lưu diễn tập hợp trên cùng một sân khấu hàng chục nghệ sĩ nổi danh vào thời này.

Có lẽ cũng vì thế trong số các dự án sắp tới của mình, Sylvie Vartan dự trù cho ra mắt các tuyển tập bao gồm các bản ít được phổ biến của mình. Đó thường là những bài song ca hay các phần biểu diễn mà cô thâu cho đài truyền hình, chưa từng được phổ biến qua băng đĩa. Những ca khúc hiếm thấy này hẳn chắc sẽ làm hài lòng giới hâm mộ chuyên sưu tầm ca khúc và âm nhạc trên mạng.

Chê của nào trời cho của nấy

Trong suốt sự nghiệp Sylvie Vartan đã ghi âm đến 38 tập nhạc, bán hơn 60 triệu album trên thế giới. Bộ toàn tập gần đây nhất của cô bao gồm ít nhất là 500 bài hát tập hợp trên 21 cuộn CD. Nhưng bộ sưu tập này chỉ bao gồm những ca khúc thâu trong giai đoạn từ 1961 – 1986, tức là trong 25 năm đầu sự nghiệp của cô. Sylvie Vartan cũng là một trong những gương mặt hiếm thấy có đến gần 10 quyển tiểu sử viết về mình lúc sinh thời, giới hâm mộ thì lại dành cho cô nguyên một quyển tự diển dày 400 trang để tập hợp lại tất cả những ca khúc mà cô đã thâu trong sự nghiệp và nhất là những giai thoại lý thú xung quanh nguồn gốc và tình huống ra đời của bài hát.

Nhìn lại, số thần tượng nhạc trẻ những năm 60 còn sót lại thời nay có thể được đếm trên đầu ngón tay. Đối với một người mà ban đầu muốn chọn nghề diễn viên, Sylvie Vartan rốt cuộc lại rơi vào nghiệp hát. Chính bản thân cô cũng không ngờ là sự nghiệp sân khấu của mình lại trường kỳ đến như vậy, có lúc hìm lúc nổi, nhưng nhìn chung vẫn là một sự thành tựu hiếm thấy. Sylvie Vartan càng chê của nào, trời lại càng cho của nấy.

OH MON AMOUR - "1 góc PARIS TALK ROOM"

2011-02-14T13:50:00.011-09:30

Nếu bạn chưa đăng ký thì xin bấm vô link này để đăng ký nickname.
Nếu bạn đã đăng ký rồi thì bấm vô LOG IN TO OPEN YOUR ROOM NOW để đăng nhập.
Chúc các bạn nghe nhạc & trao đổi vui vẻ.

Ca sĩ Garou, chất giọng vỡ oà con tim sỏi đá

2011-02-12T17:21:00.001-09:30

Ca sĩ Garou đã ghi âm 6 album trong vòng một thập niên (DR)

Mới đó mà đã 10 năm kể từ cái ngày Garou thành danh nhờ đóng vai thằng gù Quasimodo trong vở ca nhạc kịch Nhà thờ Đức Bà Paris. Nam ca sĩ người Canada nổi tiếng nhờ có chất giọng khàn đục. Một phong cách crooner thổn thức nhạc tình, một cặp mắt xanh biếc làm điêu đứng phái nữ, đánh cắp hàng triệu con tim.

Tên thật là Pierre Garand, anh sinh ngày 26 tháng 6 năm 1972 tại thị trấn Sherbrooke, nằm ở phía Đông vùng Québec. Từ thời còn nhỏ, Garou đã có năng khiếu âm nhạc, cậu bé học đàn guitare từ năm lên 6. Đến tuổi học trung học, anh chuyển qua học đàn piano và bắt đầu sáng tác. Nhưng cậu bé không nuôi mộng trở thành ca sĩ mà lại thích nghề khảo cổ học.
Có lẽ cũng vì thuở thiếu thời, hình tượng của anh hùng đội mũ cầm roi trong loạt phim truyện Indiana Jones đã in đậm trong ký ức của anh. Tuy học giỏi, nhưng Garou lại cứng đầu bướng bỉnh. Gia đình lại cho anh đi học ở trường dòng với kỷ luật nghiêm khắc. Nhiều lần cúp cua, trốn học, vi phạm nội quy nên Garou bị đuổi ra khỏi trường. Một năm sau, cậu thiếu niên lại trượt tú tài nên giấc mộng theo đuổi ngành khảo cổ học coi như là đã tiêu tan.
Năm 18 tuổi, Garou rời gia đình, bắt đầu cuộc sống tự lập. Thời gian đầu, anh phải làm đủ mọi nghề để kiếm sống : ban ngày đi giao hàng, ban đêm làm gác dan. Cùng với một số bạn học cũ, anh thành lập ban nhạc The Doors and Windows, nhờ có một chút vốn liếng âm nhạc nên trở thành tay đàn guitare chính của nhóm. Trong những năm tháng đầu, họ chủ yếu hát nhạc của Beatles trong các quán bar. Tuy các buổi biểu diễn không thu hút đông đảo người xem, nhưng Garou cho biết là kể từ đó con vi trùng âm nhạc ăn sâu vào xương tủy của mình.
Thời gian đầu khởi nghiệp gian nan
Năm anh tròn 20 tuổi, Garou muốn đến Montreal để lập nghiệp, nhưng không hề có được một cơ hội đẻ thi thố tài năng. Dù có gỏ cách mấy, nhưng mọi cửa vẫn đóng. Sau một thời gian đi hát rong để kiếm sống, anh chán nản trở về nguyên quán. Cũng may cho anh là tại Sherbrooke, một chủ quán rượu (ông Francis Delage) chịu bỏ tiền thuê một ca sĩ vô danh.
Theo hợp đồng, Garou phải hát mỗi buổi tối chủ nhật. Quán bar không được trang bị đầy đủ nên Garou phải mua nhạc khí và hệ thống điều khiển âm thanh. Khó hơn nữa, là anh phải học thêm rất nhiều ca khúc tiếng Anh lẫn tiếng Pháp trong đủ mọi thể loại, vì ngoại trừ nhóm Beatles và Ray Charles, danh sách các bản nhạc mà anh thường hay hát rất là hạn chế.
Một thời gian sau đó, anh thành lập ban nhạc The Untouchables, đi hát trong các liên hoan địa phương ngoài các đêm diễn chủ nhật hàng tuần. Trong giai đọan này, Garou chỉ kiếm tiền đủ để sống, nhưng lại tích lũy được nhiều kinh nghiệm sân khấu quý báu mà các ca sĩ trẻ tuổi xuất thân từ các cuộc thi tiếng hát truyền hình sẽ không bao giờ có được. Mãi đến mùa hè năm 1997, tức là 4 năm sau ngày anh bắt đầu đi hát trong các quán nhạc, tiếng hát của anh mới lọt vào tai của nhà sản xuất kiêm tác giả Luc Plamondon.
Vào thời đó, ông đang tuyển lựa nhiều giọng ca để dựng lên vở ca nhạc kịch Nhà thờ Đức Bà Paris (Notre Dame de Paris). Nhờ vào vai diễn thằng gù Quasimodo mà sự nghiệp của Garou cất cánh : anh đoạt danh hịêu tài năng đầy hứa hẹn nhân kỳ trao giải thưởng âm nhạc Felix của làng nhạc Québec năm 1999. Cùng với đoàn kịch, anh đi diễn trong ba năm liền. Cho đến khi hết hợp đồng, anh tách ra riêng vào năm 2001.
Dòng sông tuổi nhỏ : huyết mạch vỡ oà
Nam ca sĩ người Canada thật sự khởi nghiệp solo với tập nhạc đầu tay mang tựa đề Seul gồm cả hai nghĩa : Cô đơn và Hát một mình, phát hành vào tháng 11 năm 2000. Album này được bán hơn 1 triệu bản và giúp cho Garou đoạt 4 giải thưởng nhân kỳ trao giải ADISQ tại Montréal, trong đó có hai danh hiệu quan trọng là album hay nhất và giọng ca nam xuất sắc nhất trong năm 2001. Vài tháng sau đó, anh đoạt giải Victoire của Pháp dành cho bản song ca Sous le Vent (tạm dịch là Thuyền xuôi gió) mà anh ghi âm với Celine Dion.
Trong vòng một thập niên liền, Garou ghi âm một cách đều đặn, cho ra đời đến 6 album, tức là cứ hai năm anh lại vào phòng thu. Một trong những đỉnh cao sự nghiệp là khi anh được danh ca lão thành Michel Sardou, mời ghi âm bản song ca mang tựa đề La rivière de notre enfance (tạm dịch là Dòng sông tuổi thơ). Được phát hành vào cuối năm 2004, bản nhạc phá kỷ lục số bán với hơn 2 triệu bản, chiếm hạng đầu thị trường Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ trong vòng 10 tuần lễ liên tục.
Nhớ vóc dáng tàng cây
Run rẩy ngọn gió đầy
Nghe tiếng thầm sóng dậy
Treo lơ lững biển mây
Con lộ trước cổng nhà
Nhớ từng viên sỏi đá
Phơi tim khô mùa hạ
Cho đến tận đông qua
Đâu phải máu chan hoà
Cuộn siết trong tim ta
Chảy dòng sông tuổi nhỏ
Cho huyết mạch vỡ oà
Nhớ vóc dáng hải đăng
Ngọn đèn đêm thức trắng
Tóc hương nào dai dẳng
Trên vạt áo chùm khăn
Cớ chi hồn băn khoăn
Buồn trong ta thăm thẳm
Bỗng nhức nhối âm thầm
Vết chảy mòn tháng năm
Nay dòng sông tuổi già
Về siết chặt tim ta
Kỷ niệm đành buông thả
Cho huyết mạch vỡ oà

Lời phóng tác của nhạc phẩm "La rivière de notre enfance" (Dòng sông tuổi thơ)

Tuy thành công trong làng nhạc nhẹ, nhưng Garou thú thật là sở trường của anh không phải là hát nhạc tình mà chủ yếu là nhạc blues và nhạc soul. Chất giọng khàn đục cảu anh làm người ta liên tưởng đến Joe Cocker hay Rod Stewart, nhưng trong cách diễn đạt anh lại rất ngưỡng mộ bậc thầy Ray Charles, người có biệt tài biến tấu không ngừng theo ngẫu hứng, lặp đi lặp lại nhiều lần những phân đoạn ngắn, để tạo ra nhịp điệu căn bản trong nhạc nền.
Đánh cắp trái tim : tên trộm hào hoa
Gợi hứng từ bậc đàn anh, Garou ghi âm vào năm 2008 album mang tựa đề Piece of my soul (Một mảnh của tâm hồn), chắp nối những dở dang trong mối đam mê đầu đời với âm nhạc. Nhờ kinh nghiệm sàn diễn mà giọng ca của Garou thăng hoa trong cảm xúc. Bao kỹ thuật điêu luyện của phòng thâu không thể tạo lại cái ngẫu hứng bất chợt trong khoảnh khắc. Với vòng lưu diễn quốc tế đưa anh đi sang Nga, Liban, Ba Lan và một số nước Đông Âu, Garou chứng tỏ anh thuộc vào hàng ca sĩ hát trên sân khấu hay hơn nhiều là ở phòng thâu.
Trong hai album gần đây nhất của anh là Gentleman cambrioleur (Tên trộm hào hoa) và Version intégrale (Phiên bản nguyên vẹn), nam ca sĩ người Canada bắt đầu chuyển hướng với lối hát phá cách. Anh sẵn có một chất giọng khỏe khoắn nên không cần phải cường điệu trong lối diễn đạt, không cần nhấn mạnh quá trớn trong cách lấy hơi. Có lẽ cũng vì thế mà trong những bản nhạc sau này, Garou không cần phải gồng mình trong những đoạn cao trào, cách hát của anh nhờ vậy mà trở nên sâu sắc và tinh tế hơn.
Trên sàn diễn, khi hát lại bài Belle (Giai nhân) nhạc phẩm chủ đề của vở nhạc kịch Nhà thờ Đức Bà Paris, có một sự khác biệt khá lớn giữa ca khúc của 10 năm về trước với phiên bản thời nay. Nhjac phẩm này từng được công chúng bình chọn làm ca khúc hay nhất trong nửa cuối thế kỷ 20. Chất giọng của Garou vốn đã khàn đục, giờ đây lại càng chai sạn hơn với bao thất bại trong quán rượu từng trải, bao khói thuốc dầy đặc đêm dài. Nhưng dưới cái lớp vỏ cứng cáp ở bên ngoài, anh vẫn giữ được cho mình một nét gì đó thật quyến rũ mượt mà của kẻ chuyên đánh cắp con tim.

Patricia Kaas: 20 năm tình ca nhạc Pháp

2011-02-06T09:15:00.003-09:30

Một quyển tiểu sử nhằm đánh dấu 20 năm thành công trong sự nghiệp. Một vòng lưu diễn tại các nước Đông Âu và châu Á. Hai cuộn album chuẩn bị trình làng trong những tháng sắp tới. Có thể nói 2011 là một năm khá bận rộn đối với danh ca người Pháp Patricia Kaas. Trời Tây có thể lu mờ, nhưng phương Đông vẫn bừng sáng.

Nếu như ở quê nhà, tên tuổi của Patricia Kaas không còn ăn khách nhiều như trước, thì ngược lại ở nước ngoài, cô vẫn là một trong những biểu tượng của dòng nhạc Pháp. Bằng chứng là trong tháng 12 vừa qua, Patricia Kaas là khách mời danh dự của Phòng hợp tác thương mại Pháp-Hàn (FKCCI). Cô đã thực hiện hai đêm trình diễn tại thính phòng khách sạn Grand Hyatt ở Seoul. Nhân dịp này, cô đã quay hai chương trình truyền hình để quảng bá cho tuyển tập gồm 20 ca khúc chọn lọc dành riêng cho thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản.

Đây là lần thứ năm cô đi diễn ở xứ bình minh yên tĩnh. Lần đầu tiên là vào năm 1994 trong khuôn khổ vòng lưu diễn châu Á theo lời mời của bộ Ngoại giao Pháp. Đó cũng là lần duy nhất Patricia Kaas đến biểu diễn tại Việt Nam : một đêm tại Hà Nội, một đêm ở Sài Gòn, mở đường sau đó cho nhiều nghệ sĩ Pháp đến Việt Nam, trong đó có Maurane và nhóm Indochine.

Phối lại tình ca theo điệu tango mới

Ngoài những ca khúc rất quen thuộc, tuyển tập chọn lọc mà Patricia Kaas dành cho thị trường Bắc Á, còn bao gồm một số phiên bản hiếm thấy vì ít khi nào được phổ biến. Đó thường là những bản nhạc mà cô chỉ hát trực tiếp trên sân khấu. Chẳng hạn như bài Avec le Temps (Với thời gian), nhạc phẩm kinh điển của tác giả Léo Ferré hay phiên bản của bài Les Hommes qui passent (Những người đàn ông đi qua đời tôi) phối khí lại theo điệu tango mới.

Vừa từ Hàn Quốc trở về, Patricia Kaas lại bay sang Đức để hoàn tất kế hoạch ghi âm album tưởng niệm nhà thơ người Áo Rainer Maria Rilke. Do nhóm nhạc Schönherz & Fleer chủ xướng, dự án này mang tựa đề The Rilke Projekt bao gồm 14 bài thơ phổ nhạc. Do nói thạo cả hai thứ tiếng Pháp và Đức, nên Patricia Kaas đã ghi âm hai đoản khúc cho album này.

Sinh năm 1966 trong một gia đình nghèo ở Forbach, vùng biên giới miền Đông, Patricia có hai dòng máu : cha cô là người Pháp, còn mẹ cô (Irmgard) là người Đức. Do vậy, từ thuở thiếu thời, cô đã có quan hệ gắn bó với quê mẹ, từ ngôn ngữ cho đến truyền thống văn hóa. Đến khi lập nghiệp thành danh, Patricia đã ghi âm một số ca khúc nói về nước Đức. Tiêu biểu nhất là hai nhạc phẩm D’Allemagne (Từ nước Đức) và Une fille de l’Est (Cô gái miền đông).

Patricia Kaas nổi tiếng trong làng nhạc Pháp từ năm 1987, nhưng thật ra cô đã có hơn 10 năm kinh nghiệm sàn diễn trước khi trở thành ca sĩ chuyên nghiệp. Cô bắt đầu đi hát từ năm lên 8 trong các quán nhạc, tại các buổi văn nghệ hay các liên hoan ca nhạc địa phương. Chất giọng trầm ấm và khỏe khoắn của cô lọt vào tai kiến trúc sư Bernard Schwartz. Tuy không hoạt động trong ngành âm nhạc nhưng do quen biết rộng, nên ông mới giới thiệu cô với nhà sản xuất kiêm tác giả Francois Bernheim.

Giọng ca xứng đáng thừa kế Edith Piaf

Nhóm sáng tác này viết cho Patricia Kaas cuộn album đầu tay. Được phát hành vào tháng tư năm 1988, tập nhạc Mademoiselle chante le blues, với ca khúc chủ đề cùng tên phá kỷ lục số bán, giúp cho cô đoạt hàng loạt giải thưởng, trong đó có giải Victoire de la Musique dành cho tài năng mới xuất hiện và giải SACEM do Hiệp hội các tác giả trao tặng. Patricia Kaas được giới chuyên nghiệp mệnh danh là Giọng ca thừa kế Edith Piaf.

Từ đó trở đi, sự nghiệp của Patricia Kaas cất cánh vươn cao, không chỉ thành công rực rỡ ở Pháp mà còn tạo bước đột phá ngoạn mục ở nước ngoài. Năm 1990, cô đoạt cùng lúc giải thưởng ca nhạc châu Âu Goldene Europa và một Victoire de la Musique thứ nhì dành cho ca sĩ xuất sắc nhất trong năm. Quan trọng hơn nữa là trong bốn năm liền, Patricia Kaas trở thành ca sĩ Pháp bán chạy nhất trên thị trường quốc tế. Cô được mời làm đại sứ âm nhạc trong các chương trình quảng bá văn hoá Pháp ở nước ngoài, củng cố uy tín của mình tại các nước Nam Mỹ, Đông Âu và châu Á.

Đỉnh cao sự nghiệp của Patricia Kaas kéo dài trong hơn một thập niên, từ năm 1990 đến năm 2002, thời kỳ mà cô cho ra mắt tập nhạc Piano Bar, ghi âm lại trong tiếng Anh các ca khúc bất hủ của làng nhạc Pháp, trong đó có bài If you go away (nguyên tác là bài Ne me quitte pas) của Jacques Brel, hay nhạc phẩm Autumn Leaves (Les feuilles mortes) của hai tác giả Jacques Prévert và Joseph Kosma, từng ăn khách qua tiếng hát của Yves Montand.

Kể từ năm 2002 trở đi, tên tuổi của Patricia Kaas bắt đầu có dấu hiệu lu mờ ở trời Âu. Sau một thời gian thành công nhờ cộng tác với nhóm sáng tác của Jean Jacques Goldman, người đã viết cho cô ca khúc để đời Il me dit que je suis belle, cô lại gặp thất bại khi chuyển sang hợp tác với tác giả Pascal Obispo. Tập nhạc Mot de passe (Mật khẩu) đã không thành công như mong đợi cũng như hai album kế tiếp mà Patricia đã thâu vào năm 2003 và 2008.

Trời Tây lu mờ, phương Đông lại sáng

Đây là giai đoạn mà tên tuổi của cô ít còn được công chúng ở Pháp nhắc nhở, nhưng lại là thời kỳ cô đi hát nhiều nhất ở nước ngoài, nhân vòng lưu diễn mang tựa đề Kabaret. Nếu như ở Pháp, số bán của album này chỉ dừng lại ở mức 100 ngàn bản, thì ngược lại tại Nga, tập nhạc Kabaret trở thành đĩa kim cương với hơn 1 triệu bản được bán chạy. Kabaret không đơn thuần là một đĩa hát, mà còn được tạo dựng như một vở ca nhạc kịch, chọn những năm 1930 làm bối cảnh. Trên sân khấu, phong cách diễn đạt của Patricia Kaas mang nhiều kịch tính, gợi hứng rất nhiều từ hai thần tượng điện ảnh là Marlene Dietrich và Liza Minelli.

Riêng tại các nước Đông Âu, Patricia Kaas đã từ lâu được nâng lên hàng thần tượng. Cô ký hợp đồng quảng cáo mỹ phẩm cho các cửa hiệu thời trang l’Etoile. Cô cũng là ca sĩ Pháp đầu tiên ghi âm một số ca khúc bằng tiếng Nga, mở đường cho các nghệ sĩ khác như Lara Fabian hay Alizée chinh phục thị trường Đông Âu. Trong đó, có nhạc phẩm ăn khách mang tựa đề Tu n’apelleras pas tạm dịch là Người yêu không gọi, hát bằng hai thứ tiếng Pháp và Nga.

Trong giới nghệ sĩ hát tiếng Pháp, Patricia Kaas cùng với Isabelle Boulay người Canada là hai gương mặt diễn đạt trội hơn cả các nhạc phẩm bất tử của làng nhạc Pháp. Có lẽ cũng vì thế mà sau khi hát lại các tác giả như Brel, Ferré và Aznavour, Patricia Kaas đang lên kế hoạch ghi âm nguyên một album với các ca khúc của thần tượng quá cố Edith Piaf. Thông tin này do hãng đĩa nhà của cô chính thức tiết lộ và chỉ dự trù cho ra mắt sớm nhất là vào cuối năm nay, muộn lắm là sang năm tới. Sinh thời, Edith Piaf đã ghi âm hàng trăm ca khúc. Trong cái gia tài đồ sộ ấy, Patricia Kaas sẽ phải khéo léo chọn lựa những ca khúc thích hợp với cô và nhất là có thể được tạo dựng lại thành hoạt cảnh sân khấu.

Người đáng yêu thương lại không được hưởng

Nhưng trước mắt, cô đang chuẩn bị trình làng quyển tiểu sử đầu tiên của mình do nhà xuất bản Flammarion phát hành. Mang tựa đề L’Ombre de ma voix (tạm dịch là Bóng hình đằng sau giọng hát), quyển sách này không đơn thuần viết về cuộc đời và sự nghiệp của Patricia Kaas mà còn xoáy vào quan hệ mật thiết giữa cô và người mẹ ruột. Theo lời kể của Patricia Kaas, cô chọn nghề ca hát từ khi còn nhỏ là theo sự dìu dắt của người mẹ. Bà Irmgard là người duy nhất tin tưởng một cách tuyệt đối vào tài năng của đứa con gái, từ thời cô gia nhập ban nhạc Black Flowers.

Nhưng trong vòng 14 năm liền, thành công sự nghiệp vẫn không chịu đến. Sau bao lần lỗi hẹn, Patricia Kaas toan tính bỏ nghề hát vì thiếu tự tin nơi bản thân. Nếu không có sự khuyến khích của mẹ cô, thì có lẽ Patricia sẽ không còn đeo đuổi nghiệp hát. Trớ trêu thay đến khi cô thành danh, thì bà lại qua đời vì bạo bệnh vài tháng trước đó, do vậy mà không được nhìn thấy tận mắt cái ngày đăng quang trong sự nghiệp của Patricia. Cũng từ đó, trở đi mà Patricia Kaas không bao giờ đi hát ngày 16 tháng 5, tức là ngày giỗ của thân mẫu. Lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất mà cô phá thông lệ này là khi cô đại diện cho nước Pháp đi tranh giải thưởng ca nhạc truyền hình Eurovision, tổ chức đúng vào ngày 16 tháng 5.

Đằng sau tiếng hát trầm buồn của Patricia Kaas, lúc nào cũng phảng phất hình bóng của người mẹ ruột. Đối với cô, sự ra đi quá sớm này tựa như một mảnh vỡ nhức nhối tâm hồn, mà không chi có thể hàn gắn được. Lớp bụi năm tháng vẫn không làm mờ đi hình bóng trong kỷ niệm, dòng thời gian không phải là liều thuốc nhiệm mầu giảm đi cơn đau. Người xứng đáng được nhiều yêu thương, rốt cuộc, lại không được hưởng.

Việt hóa những tình khúc Pháp thành nhạc Xuân

2011-01-31T08:29:00.000-09:30

Claude Francois - Le telephone pleure

2011-01-23T07:04:00.000-09:30

Desireless - Voyage Voyage

2011-01-23T06:52:00.002-09:30

Christophe - Les Marionnettes

2011-01-23T06:49:00.002-09:30

Patricia Kaas - Venus Des Abribus

2011-01-23T06:40:00.000-09:30

Lara Fabian - Tout

2011-01-23T06:35:00.000-09:30

Dalida - Je Reviens Te Chercher

2011-01-23T06:31:00.002-09:30

Patrick Bruel - Place des grands hommes

2011-01-23T06:22:00.000-09:30

Ngày Hội Âm Nhạc 2010 ở Pháp có gì lạ?

2011-01-22T06:46:00.000-09:30

Song ca ảo và những bản nhạc hiếm

2011-01-22T06:35:00.000-09:30

Nhạc Pháp, tình khúc mùa đông còn vương nắng

2011-01-22T06:28:00.000-09:30

Mike Brant, tình khúc nào con tim còn nhớ mãi

2011-01-22T06:19:00.000-09:30

Du lịch văn hóa vùng Provence: liên hoan nhạc La Roque d'Anthéron

2011-01-22T06:16:00.000-09:30

Những tình khúc Pháp vấn vương hoài niệm

2011-01-22T06:12:00.000-09:30

Bộ toàn tập của danh ca Christophe

2011-01-22T06:09:00.000-09:30

Joe Dassin, 30 năm sau ngày ra đi

2011-01-22T06:05:00.000-09:30

DANH SÁCH NHẠC TRONG DATABASE

2011-01-21T13:18:00.013-09:30

Claude François - Comme d'habitude

2011-01-21T07:31:00.000-09:30

Joe Dassin - Le dernier slow

2011-01-21T07:22:00.000-09:30

mano_paris - Chờ người

2011-01-21T07:16:00.000-09:30

Adamo - Tombe La Neige

2011-01-21T07:12:00.000-09:30

Claude Francois - Toi et le soleil

2011-01-21T06:59:00.002-09:30

Isabelle Boulay - Elle disait

2011-01-21T06:55:00.002-09:30

Marie Laforet - Daniel

2011-01-21T06:51:00.000-09:30

Jean Ferrat - Camarade

2011-01-19T12:34:00.000-09:30

Jean Ferrat - C'est si peu dire que je t'aime

2011-01-19T12:22:00.002-09:30

Jean Ferrat - Deux enfants au soleil

2011-01-19T12:19:00.002-09:30

Jean Ferrat - La montagne

2011-01-19T11:52:00.002-09:30

Michel Berger - Je veux chanter pour ceux

2011-01-19T11:42:00.000-09:30

Jacques Higelin - Tombé du ciel

2011-01-19T11:36:00.000-09:30

Jacques Brel - Voir un ami pleurer

2011-01-19T11:33:00.002-09:30

Jacques Brel - La bastille

2011-01-19T11:31:00.002-09:30

Hugues Aufray - Céline

2011-01-19T11:23:00.002-09:30

Herbert Leonard - Pour Le Plaisir

2011-01-19T11:21:00.000-09:30

Henri Salvador - Une chanson douce

2011-01-19T11:19:00.000-09:30

Helene Segara - Il y a trop de gens qui t'aime

2011-01-19T11:16:00.002-09:30

Gérald De Palmas - Une seule vie

2011-01-19T11:14:00.000-09:30

Gilbert Montagne - Liberté

2011-01-19T11:12:00.000-09:30

mano_paris - My way

2011-01-19T07:32:00.001-09:30

mano_paris - Blue Bayou

2011-01-19T07:12:00.000-09:30

Gérard Lenorman - Michele

2011-01-18T12:36:00.002-09:30

Gerald De Palmas - Si Je M'ameliorer

2011-01-18T12:33:00.000-09:30

Gerald De Palmas - Elle s'ennuie

2011-01-18T12:26:00.000-09:30

Georges Moustaki - Ma solitude

2011-01-18T12:15:00.000-09:30

Georges Chelon - Morte saison

2011-01-18T12:11:00.000-09:30

Georges Chelon - Le père prodigue

2011-01-18T12:07:00.002-09:30

Georges Brassens - La chasse aux papillons

2011-01-18T11:14:00.001-09:30

Georges Brassens - Je Me Suis Fait Tout Petit

2011-01-18T11:11:00.001-09:30

Francois Feldman - Parfum De Vanille

2011-01-18T11:09:00.001-09:30

Francois Feldman - Joue Pas

2011-01-18T11:06:00.001-09:30

Francois Feldman - C'Est Toi Qui M'a Fait

2011-01-18T11:03:00.001-09:30

France Gall - Laisse Tomber les Filles

2011-01-18T11:01:00.001-09:30

Felix Leclerc - Le petit bonheur

2011-01-18T10:56:00.002-09:30

Enrico Macias - Les filles de mon pays

2011-01-18T10:53:00.001-09:30

Enrico Macias - L'oriental

2011-01-18T10:50:00.001-09:30

Enrico Macias - Je T'aime Alitelienne

2011-01-18T10:48:00.001-09:30

Daniel Guichard - Mon vieux

2011-01-18T10:45:00.001-09:30

Daniel Guichard - Le Gitan

2011-01-18T10:41:00.001-09:30

Daniel Balavoine - Sauver l'amour

2011-01-18T10:38:00.001-09:30

Daniel Balavoine - Le Chanteur

2011-01-18T10:36:00.001-09:30

Daniel Balavoine - Laziza

2011-01-18T10:32:00.001-09:30

Dalida - La danse de Zorba

2011-01-18T10:18:00.001-09:30

Dalida - Julien

2011-01-18T10:16:00.001-09:30

Claude François - Belinda

2011-01-18T10:09:00.001-09:30

Claude Barzotti - La France Est Aux Francais

2011-01-18T10:07:00.001-09:30

Claude Barzotti - Jada

2011-01-18T10:04:00.001-09:30

Christophe Willem - Sunny

2011-01-18T10:02:00.001-09:30

Christophe Willem - Jacques A Dit

2011-01-18T10:00:00.001-09:30

Christophe Willem - Double Je

2011-01-18T09:57:00.001-09:30

Christophe - Les Mots Bleus

2011-01-18T09:54:00.001-09:30

Charles Aznavour - J'avais 20 ans

2011-01-18T09:52:00.001-09:30

Charles Aznavour - Sur ma vie

2011-01-18T09:50:00.002-09:30

Charles Aznavour - Desormais

2011-01-18T09:46:00.000-09:30

Axelle Red - Parce Que C'est Toi

2011-01-18T09:44:00.000-09:30

Axel Bauer - Cargo de nuit

2011-01-18T09:41:00.002-09:30

Francois Feldman - Joy

2011-01-18T09:39:00.002-09:30

Gilbert Montagné - On va s'aimer

2011-01-18T09:36:00.002-09:30

Alliage - Le Temps Qui Court

2011-01-18T05:32:00.000-09:30

Alain Souchon - Parachute Doré

2011-01-17T13:57:00.000-09:30

Alain Souchon - Papa mambo

2011-01-17T13:55:00.000-09:30

Alain Souchon - Ecoutez D'où Ma Peine Vient

2011-01-17T13:53:00.000-09:30

Alain Chamfort - Traces De Toi

2011-01-17T13:51:00.000-09:30

Alain Chamfort - Chasseur D'ivoire

2011-01-17T13:49:00.002-09:30

Alain Barrière - Rien qu'un homme

2011-01-17T13:47:00.002-09:30

Alain Barrière - Elle était si jolie

2011-01-17T13:45:00.002-09:30